Stijn Gryp is nationaal algemeen secretaris van ACV, en sprak in de eindsessie van de conferentie Stop Militarisation, die plaatsvond op 14 maart 2026 in Brussel.
Ik begin met een hartelijke bedanking voor de organisatie van deze conferentie. De organisatie van deze conferentie is in het huis van ACV Brussel. En we zijn blij dat jullie die conferentie hier kunnen en willen organiseren. Want in tijden waarin de roep naar militarisering steeds luider klinkt, steeds eenzijdiger, maar ook jammer genoeg steeds vanzelfsprekender klinkt, zijn tegenstemmen als deze cruciaal. Jullie zorgen daarvoor vandaag, maar ook op andere momenten. We hebben daarnet gezien in het videofragment (nvdr: video van actie aan Beex, wapensalon) dat er ruimte is. Ruimte voor kritische vragen, voor twijfel, maar ook voor alternatieven. En daarvoor, beste vrienden, hebben jullie de volle steun van het ACV. Bedankt om dat te doen. En we blijven de volle steun geven vanuit het ACV voor deze initiatieven.
De laatste dagen heb je er niet naast kunnen kijken in de media. Hoe sommige politici bewust een angstgevoel creëren bij mensen. Hoe ze een wereld schetsen waarin militarisering wordt voorgesteld als de enige mogelijke reactie op internationale spanning. En hoe mensen daardoor achterblijven met angst voor de toekomst terwijl anderen er schaamteloos van profiteren. Angst is op die manier geen probleem dat we moeten aanpakken, maar een instrument om politieke en budgetaire keuzes door te drukken. En dit zonder enig maatschappelijk debat over de noodzaak van deze keuzes. En daarom is jullie tegenstem zo belangrijk.
Beste vrienden, het debat over militarisering wordt vandaag veel te vaak herleid tot een debat dat louter over veiligheid gaat alsof die keuzes losstaan van wat ze betekenen voor werknemers.
Of dat die keuzes en dat die band losstaat van de sociale zekerheid, van onze sociale zekerheid, van onze publieke diensten en voor de samenleving losstaat van de samenleving die wij hebben opgebouwd, allemaal samen. Want wanneer regeringen beslissen om massaal geld te versluizen richting defensie, richting oorlogstuig, dan valt dat geld natuurlijk niet zomaar uit de lucht. Dat moet ik hier eigenlijk niet vertellen. Dat geld moet van ergens komen en dat komt uit dezelfde kas waar ook onze sociale zekerheid, onze scholen en onze publieke diensten uit worden betaald. En precies daarom, beste vrienden, is de strijd voor vrede ook de sociale strijd. Precies daarom is deze strijd, is jullie strijd ook een strijd van het ACV. Een strijd van vakbonden die opkomen voor werknemers die opkomen voor hun toekomst.
En nu de NAVO normen van 5%. We kunnen misschien nog eventjes doorgaan van het bruto binnenlands product waarmee gegoocheld worden met die normen.
Dat klinkt abstract maar achter die percentages schuilen harde keuzes. Keuzes die erop neerkomen dat voor België die 5% dat dat neerkomt op een militaire begroting van meer dan €30 miljard euro per jaar. Dat betekent dat er jaar na jaar miljarden extra miljarden en miljarden extra worden geïnvesteerd in oorlogstuig. Dat is ongeveer hetzelfde bedrag dat de huidige federale regering zocht om de begroting op orde te krijgen. Niet gespreid over een ganse legislatuur. Nee, wel elk jaar opnieuw dat bedrag dat men wel inzetten voor wapens en voor oorlogstuig. En die besparingen die gebeuren vooral op de kap van werknemers, op de kap van gewone burgers. Zij voelen het nu al in een portefeuille, in een pensioen, in hun sociale bescherming, in en de kwaliteit ook van de publieke diensten. En jullie hebben allemaal de boosheid gezien deze week nog van meer dan 100.000 mensen hier in de straten van Brussel.
De boosheid ook dat er bespaard wordt op hen, dat er bespaard wordt op pensioen, bespaard wordt op alle zaken die voor hen belangrijk zijn, maar niet op militair tuig en op andere zaken. En dan in deze situatie zou er dan plots wel plaats zijn voor een gigantische sprong in militaire uitgaven. Het ACV zegt dat het pure waanzin, het ACV zegt ook dat dat politieke keuzes zijn en dat er ook andere keuzes gemaakt kunnen worden. Maar uiteraard, we weten wie daarvan profiteert. Als we kijken naar de wapenaankopen van de Europese landen de voorbije jaren, dan zien we dat bijna 2/3de daarvan in de Verenigde Staten werd gedaan. Een groot deel van onze publieke middelen gaan dus verdwijnen in de kassa’s van de internationale, maar vooral van de Amerikaanse wapenindustrie. Die 5% die komt uiteraard uit de koker van het Witte Huis. Daar hengelen ze ook op een groot deel van die militaire miljarden.
En de wapens moeten natuurlijk renderen, moeten natuurlijk werken, want anders kunnen ze geen nieuwe wapens maken en een oorlog beginnen uit eigen belang om de eigen economie aan te zwengelen. We hebben deze week, vorige week gezien dat dat nog altijd de harde realiteit is, de bittere realiteit is van de wereld die we vandaag kennen. Nu voor het ACV is het duidelijk: werknemers hebben geen belang bij een wapenwedloop. En trouwens ook onze industrie en ook onze economie heeft daar geen belang bij. Maar ik ga ook duidelijk zijn, het is ook niet altijd evident om werknemers daarvan te overtuigen dat zij geen belang hebben bij een massale investering in wapens en ander oorlogstuig. Ook bij ons, in onze vakbond is dat een discussie. Ook dat loopt soms moeilijk. We moeten dat niet verhullen. We mogen daar ook eerlijk over zijn. Maar we moeten werken en duidelijk blijven maken dat wapenwedloop finaal het leven niet veiliger zal maken.
Integendeel, een wapenwedloop leidt onze aandacht af van wat onze samenleving sterk maakt. Ze leidt de aandacht af van andere immense uitdagingen. Denk bijvoorbeeld aan de klimaatontregeling en hetgeen we daaraan gaan moeten doen. Maar die enorme ramp van klimaatverandering die geraakt steeds onzichtbaarder en onzichtbaarder. Terwijl die klimaatverandering wel steeds sneller en ja, dieper een impact heeft op onze samenleving en op ons dagelijks leven ook hier in ons in ons land in België. Maar de mensen die de lijnen uitzetten, die hebben daar geen aandacht voor. Ze ontkennen zelf nog die bittere realiteit en uiteraard is dat een schande. Werknemers en bedrijven hebben dus geen baat, geen belang bij een wapenwedloop.
Ze hebben belang bij vrede. Met verkeerde investeringen die eenzijdig inzetten op versterk van defensie en die de andere en jullie kennen ze democratie, diplomatie, development voor onmacht samen wordt de bevolking meerdere keren getroffen. Sociale bescherming en sociale zekerheid worden afgebouwd. Het klimaat, daar wordt geen bal aan gedaan. En finaal zijn het altijd de gewone mensen. Finaal zijn het altijd de werknemers die in een gewend conflict als een oorlog de hoogste prijs betalen. Of het met de woorden van een West-Vlaamse bard Willem Vermandere te zeggen: “Altijd iemands vader, altijd iemands kind.”
Beste vrienden, de keuzes waar we vandaag voor staan zijn niet alleen militairen wat men ons ook wil doen geloven. Het zijn maatschappelijke keuzes. Het zijn fundamentele keuzes. Daarom hebben wij als middenveld een enorm belangrijke rol te spelen. Daarom is het essentieel dat de vredesbeweging en de vakbonden elkaar hier vandaag vinden. Daar vinden wij het ook zo belangrijk om hier die steun aan jullie uit te spreken, zodat de strijd voor vrede en de sociale strijd één en dezelfde wordt en ook altijd één en dezelfde zal blijven. Want vrede en sociale rechtvaardigheid gaan voor ons hand in hand. Dank u wel.