Lepantomijn in de Filippijnen

De lokale gemeenschappen geconfronteerd met mijnexploitatie


De Lepanto mijnexploitatie begon in 1936 in Mankayan. Sindsdien zijn de gevolgen rampzalig voor de landbouwers en de arbeiders , zowel op vlak van hun gezondheid als hun arbeidsomstandigheden. Tijdens "Cordidag" kon ik dit constateren bij de bevolking.


Ik was in de Mankayanregio in de periode van “Cordilleradag”. Mankayan ligt in de provincie Benquet en de administratieve regio Cordillera. Cordilleradag is een festival dat de lokale bevolking en hun strijd in de kijker zet. In Cordillera bezorgt mijnbouw de mensen die er wonen heel wat problemen.

De exploitatie van de Lepantomijn in Mankayan startte in 1936. De mijn was in handen van Amerikanen tot de jaren 70. Daarna werd bij wet bepaald dat bedrijven voor minstens 60 % in handen van Filipinos moesten zijn. Sinds 1936 concentreerde LCMCo zich op koperontginning, tot men een aanzienlijke goudafzettingen ontdekte in september 1995. Vanaf dan verschoof de aandacht naar de ontginning van goud.

De exploitatie van de goudmijn, genaamd het “Victoria Gold Project”, begon in maart 1997. In dat jaar produceerde LCMCo 3.432,27 kilo goud met een geschatte waarde van 36 miljoen dollar. Deze goudopbrengst, en de verdere productie tot op de dag van vandaag, bracht de grootste winst sinds de oprichting van het bedrijf. De Lepantomijn staat bekend om zijn lage productiekosten.

Het bedrijf heeft meer dan duizend mijnwerkers in dienst, niet alleen uit de Mankayan regio. De mijn moest voor meer jobs en betere leefomstandigheden zorgen. Bovendien werd een flinke bijdrage aan de lokale economie verwacht. Maar de mensen die rond de mijn wonen vertellen een ander verhaal. Dit artikel gaat over de problemen die Lepanto creërt, gezien vanuit het standpunt van vrouwen.

Ik heb vertegenwoordigers van TBML (“Timpuyog dagiti Babbai ti Lepanto” of “Unie van Vrouwen tegen de LepantoMijnen”) ontmoet. De organisatie werd opgericht in 2004, na hevige stakingen voor een eerlijk loon in 2003. Die staking duurde maandenlang. Het was een grimmige tijd voor de vakbond en stakingsorganisatoren. Vrouwen en kinderen van mijnwerkers speelden een belangrijke rol in het bewaken en in stand houden van de piketlijnen. Toen 23 vakbondsleiders gevangen genomen werden, wisten de vrouwen meteen het belang van hun rol. Ze protesteerden voortdurend voor het politiekantoor waar de vakbondsleiders vast zaten. Veel vrouwen raakten gewond, maar het hield hen niet tegen zich te verenigen.1

Mankayan bestaat naast de mijn vooral uit landbouwgemeenschappen. Tijdens Cordidag had ik enkele interessante gesprekken met boerenvrouwen. Ze vertelden me hoe hun omgeving de laatste 75 jaar ingrijpend veranderd is en hoe hun land, hun gewassen en hun gezondheid onder die veranderingen lijden.

Uitbuiting van werkkrachten

LCMC buit zijn werknemers op allerlei manieren uit. In 2003 waren de meeste werknemers er vast in dienst (1780), nu is dat cijfer 600. De rest werkt als arbeidscontractant. Zij krijgen minder loon en hebben minder werkzekerheid. Een arbeidscontractant wordt telkens voor 3 maanden ingehuurd en moet dan om de drie maanden hopen op vernieuwing. Mijnwerkers verdienen P 270 (contractanten) of P 510 (vast) voor 8,5 uur per dag (de 2 uur die nodig zijn om voorbij de poort en in de mijn te geraken niet meegeteld). Om een degelijk bestaan op te bouwen is P 1000 nodig. Soms houdt het bedrijf zomaar loon achter of laat het werknemers minder uren werken. (Cijfers verstrekt door KMU-organisatoren en mijnwerkers)

Het is zwaar voor de vrouwen van de mijnwerkers om hun inkomen te budgetteren. Ze verbouwen vaak enkele gewassen of houden wat vee, maar ze zijn voor het grootste deel van het huishoudbudget afhankelijk van het loon van hun man. Als Lepanto een werknemer ontslaat, een contract niet vernieuwt of iemand minder uren laat werken, moet de vrouw manieren vinden om de kinderen naar school te sturen en genoeg eten op tafel te zetten. De beloftes van het mijnbouwbedrijf inzake ontwikkeling en een beter leven blijken maar lege woorden.

Veel werknemers komen uit een andere regio. Vaak nemen ze hun familie mee. Het is soms hard omdat de vrouwen geen band hebben met de lokale gemeenschap. Ze moeten ook op zoek naar een tweede bron van inkomen. Dit soort verplaatsing verstoort bovendien de familiebanden. Vrouwen hebben het vaak heel moeilijk als hun man geen voltijds werk heeft. Het gezin leeft in onzekerheid door tijdelijk werk.

Vakbondsrechten breken

Alle werknemers weten dat gekende vakbondsafgevaardigden of leden ontslag riskeren. Sinds de staking van 2003 daalde het aantal vaste werknemers. Contractuele werknemers hangen af van de goodwill van het bedrijf om een nieuw contract te krijgen.

Tijdens stakingen probeerde het bedrijf de solidariteit tussen werknemers te breken door loon achter te houden en andere werkkrachten binnen te brengen. Dit kwam wederom hard aan bij de vrouwen, die niet zeker wisten waarvan ze hun familie konden voeden. De werknemers maken zich enkel druk om een eerlijk loon. Lepanto sloot zelfs het ziekenhuis om de staking te doen stoppen. Vrouwen die moesten bevallen, kregen geen medische hulp.

Sinds een half jaar probeert het management van Lepanto de macht van de vakbond te verminderen door de oprichting van een bedrijfsvakbond (de zogenaamde “gele vakbond”, naar de kleur van de president) die grote beloftes maakt, maar geen oprechte interesse heeft in de werkers. De bedrijfsvakbond staat immers aan de kant van het management.

Vrouwen maken zich ook zorgen om de discriminatie van hun kinderen op school als bekend raakt dat hun vader deelneemt aan de stakingen. Na de staking van 2003 stopten meer dan de helft van de kinderen met school of gingen naar een andere school. Hierdoor ging ook de jeugd zich verenigen en zich organiseren.

Gezondheidsproblemen bij mijnwerkers

De dood loert altijd om het hoekje in de mijn. Werkers zijn blootgesteld aan lawaai, hitte, trillingen, stof, rook en chemicaliën als cyanide en salpeterzuur. Het gevaar op instortingen dreigt continu. Werkers krijgen niet het noodzakelijke veiligheidsmateriaal, enkel laarzen en helm, zelfs al vraagt het werk om een beschermend pak en gasmaker. Omdat het zo warm is, werken de meesten in hun ondergoed. Een maand geleden stierven drie mijnwerkers door een giftig gas en gebrek aan zuurstof, omdat het bedrijf weigerde te investeren in de basisbehoeften van hun werknemers.

Eén keer per jaar, op hun verjaardag, krijgen de werknemers een medische controle, georganiseerd door het bedrijf. Ze krijgen de resultaten echter nooit te zien. Er wordt geen medicatie voorzien voor zieke werkers, ook al is het duidelijk dat de ziekte (bv. problemen met de luchtwegen) veroorzaakt werd door het werk in de mijn. Het is een schande. Het Lepanto ziekenhuis schrijft paracetamol voor bij tuberculose! Dit is waarom de vrouwen van TBML proberen medische zelfhulp voor de mijnwerkers te organiseren. Spijtig genoeg ontbreekt het hun aan vakkennis en materiaal om altijd tot een accurate diagnose te komen.

Gezondheidsproblemen bij boeren (laaglanden)

In de lager gelegen regio’s, waar de Abrarivier het middelpunt is, zijn er vele kleine boeren. Er liggen veel rijstvelden naast de rivier, in de nabijheid van water. Het is een prachtig zicht van de Filipijnen, met verschillende groenschakeringen. Maar Lepanto’s toxisch afval stroomt door deze streek en brengt verval met zich mee.

Het vuil dat uit de mijnen wordt geschept, wordt in de rivier gedumpt 1 km voor Lepanto’s residubekken. Het afval vervuilt het water en stroomt zo in de richting van de waterzuiveringsinstallatie. Helaas wezen steekproeven gedurende twee dagen uit dat de maximale concentratie cyanide en kwik in het water overschreden was. Deze maximale concentratie werd vastgelegd door het Department of Environment and Natural Resources en het US Environmental Protection Agency.2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De boerenvrouwen in deze gebieden spreken van maag- en darmproblemen (vooral braken). Vrouwen die op de rijstvelden werken verliezen teennagels en krijgen zweren op hun benen. Rijst en andere gewassen groeien soms niet goed, bederven sneller, of bevatten vergif.

Watertekort en landverschuivingen (hooglanden)

Deze verzwakte bodem veroorzaakt ook ernstige landverschuivingen. In 2009 brak de basisschool in een barangay in twee. De huizen van heel wat buurtbewoners vertoonden barsten en sommigen stortten zelfs in.

De verhalen van de oudere boerenvrouwen in de hooglanden hebben het over een groot aantal bronnen een paar decennia geleden. Nu is er maar één bron over. De bronnen in de bergen waren belangrijk voor een goed leven. Vrouwen gingen elke dag water halen, niet zo ver van hun land. Dit diende voor de gewassen, maar ook om te koken en zelfs om te drinken. Nu moeten ze verder weg hun water halen of ze moeten betalen voor water van privébedrijven. Door de mijnbouw diep in de bergen worden vele tunnels gegraven, die de bodem verzwakken. Daardoor zinkt het water en drogen de bronnen uit.

Militarisatie

Het is geen toeval dat overal waar mijnen te vinden zijn, of waar men exploratie of expansie plant, een nieuw militair bataljon uitgezonden wordt. Officieel is het om de veiligheid van de mensen te garanderen, maar hun doel is eigenlijk het beschermen van de mijnbouwbedrijven. Getuigen vanuit de gemeenschappen rapporteren schendingen van mensenrechten, zwartmaking van gemeenschapsleiders en organisatoren. Mensen worden continu lastig gevallen door het leger. Tijdens de staking van 2003, toen vele vrouwen de piketlijnen bewaakten, aarzelde het leger niet om geweld te gebruiken. Rond die tijd hielp het leger het mijnbouwbedrijf om informatie te verzamelen over vakbondsafgevaardigden en organisatoren. Ze bedreigden vrouwen en ondervroegen hun kinderen over de bezigheden en locatie van de mannen.

Bovendien heeft het leger praktisch geen respect voor vrouwen. In de regio worden vrouwen regelmatig lastig gevallen. Militairen roepen beledigingen, fluiten, dwingen aanrakingen met de hand (wat impliceert dat de vrouwen met hen naar bed willen, maar ze forceren het), versieren getrouwde vrouwen, gaan naar bed met ongetrouwde vrouwen, …. Ze hebben geen respect voor de gevolgen. Deze verhalen zijn zo talrijk dat het gezien wordt als een militaire tactiek om gemeenschapsbanden te verbreken.

Het ergste zijn de verkrachtingen. Eén kapitein, de in Mankayan ingezette Army Captain Danilo Lalin, had Isabel (16 jaar) vorig jaar in februari verkracht. Ze liep daardoor tijdelijk geheugenverlies op en was niet meer in staat haar studies af te ronden. Sindsdien heeft ze continu medische verzorging nodig (meer details in het artikel in Sunstar 3. Isabel was trouwens niet de eerste zestienjarige waarmee de kapitein seksuele betrekkingen had. Hij werd nooit gearresteerd en is nog altijd kapitein. Tijdens Cordidag vertelde Isabels grootmoeder, die toen protesteerde voor de legerbasis, me met tranen in de ogen dat Isabels leven nu in duigen ligt.

Het leger en het mijnbouwbedrijf ruïneren levens, elke dag. Ze trekken zich niet terug, ze horen de stem van het volk niet en ze vernietigen de natuur in de omgeving. Dit is waarom de Cordillera People’s Alliance, Save Mankayan Movement, Lepanto Employees Union, Kilusang Mayo Uno-Cordillera (KMU), KATRIBU Partylist (de spreekbuis van de boeren) en de Save the Abra River Movement een STOPZETTING eisen van alle Lepanto operaties, NU!

 

1 www.bulatlat.com/news/5-17/5-17-strike_printer.html

2 www.afrim.org.ph/Archives/2004/Phil%20Daily%20Inquirer/June/16/Study%20o...

3 www.sunstar.com.ph/baguio/local-news/2012/03/29/mankayan-lasses-cry-rape...

Vertaald door: 
Julie Lowey-Ball