Gezondheid voor iedereen: een kwestie van politieke keuzes

Actieplatform Gezondheid en Solidariteit lanceert 'Manifest voor het recht op gezondheid en gezondheidszorg voor iedereen'

Foto: Guy Goossens

Op 10 mei lanceerde het Actieplatform Gezondheid en Solidariteit, waarin ook intal actief is, het Manifest ‘Recht op gezondheid en gezondheidszorg voor iedereen’. Met deze bundel van politieke eisen vraagt het Actieplatform aan onze Belgische en Europese politici om gezondheid als mensenrecht weer hoog op de agenda te plaatsen. De Congreszaal in het Belgische Parlement was alvast goed gevuld.


Download het Manifest hier.

‘Resoluties en beleidsnota’s over gezondheid mogen geen dode letter blijven’

In haar introductie lanceert senator Marleen Temmerman (sp.a) meteen een oproep voor actie aan onze beleidsmakers: “In het recente verleden werd reeds een resolutie inzake seksuele en reproductieve rechten gestemd en een beleidsnota over het recht op gezondheid en gezondheidszorg opgesteld. In de praktijk zien we echter weinig aandacht voor gezondheid, integendeel, België schrapt in verschillende partnerlanden gezondheid als prioriteit. Resoluties en beleidsnota’s mogen geen dode letter blijven.” Met het Manifest wil het Actieplatform Gezondheid en Solidariteit het debat rond concrete engagementen aanwakkeren.

Gezondheid = solidariteit = actie = resultaten afdwingen

Bert De Belder (coördinator van het secretariaat van intal) schetst als medeoprichter van het Actieplatform kort de ontstaansgeschiedenis en wat de motivatie was van Belgische gezondheidsactoren waaronder sociale bewegingen, ngo’s, activisten en academici om de handen in elkaar te slaan in de strijd voor een solidair gezondheidsbeleid.

Solidair, omdat gezondheid geen individuele kwestie is maar grotendeels bepaald wordt door sociale, economische en politieke factoren. Solidair, of het nu gaat tussen Noord en Zuid in eigen land of Noord en Zuid wereldwijd. Solidair, omdat gezondheid niet mag worden overgelaten aan de markt die door winstbejag gedreven wordt. Actie, om naast reflectie en discussie, ook samen resultaten af te dwingen.

Integraal beleid waar sociale bescherming centraal staat

André Kiekens (algemeen secretaris Wereldsolidariteit) vat het Manifest samen als een visie op ontwikkeling die lang niet gelijkstaat aan economische groei. Hij verwijst daarbij naar de situatie in Egypte die aantoont dat economische groei zonder sterke sociale structuren en bescherming tot niets leidt. Gezondheid en welzijn vergen dan ook een integrale aanpak waar sociale bescherming centraal staat en waarbij rekening gehouden wordt met de omstandigheden waarin mensen geboren worden, opgroeien, werken en ouder worden.

Een van de politieke eisen in het Manifest wijst op de nefaste gevolgen van privatisering in de gezondheidssector. Die privatisering creëert niet alleen een letterlijk dodende ongelijkheid tussen zij die de zorg wel en niet kunnen betalen, maar leidt ook tot een braindrain van gezondheidswerkers die in de onderbetaalde publieke gezondheidszorg geen perspectieven hebben.

Kiekens doet een oproep aan de politici om, met de gezondheidsexpertise die België in huis heeft aan de kar te trekken. Er is een gebrek aan middelen en soms ook aan visie om gezondheidssystemen uit te bouwen. Het is blijkbaar iets waar overheden niet meer in willen investeren. Binnen een logica van ‘value for money’ ligt de focus op de strijd tegen specifieke ziekten, terwijl integrale gezondheidssystemen een schrijnende achterstand kennen. Gemeenschappen en sociale bewegingen hebben weinig andere keuze dan zelf het heft in handen te nemen en via mutualiteiten de zorgkosten als groep te dragen.

Gezondheid in het Zuiden

Drie cases uit het Zuiden illustreerden de noodzaak van de eisen in het Manifest.

Mario Edgar Rios Barrientos licht toe hoe Foro Salud, een Peruaans platform van de civiele maatschappij, opkomt voor het recht op gezondheid in Peru. In een eerste fase ging het om de erkenning van gezondheidszorg als recht. Bij Foro Salud begrepen ze echter dat die erkenning er niet zou komen zonder de mensen te mobiliseren om dat recht af te dwingen. En die mobilisatie leverde succes op: in 2009 werd het voorstel goedgekeurd. Maar rechten betekenen niets als ze niet omgezet worden in beleid. En dat is de uitdaging waar Foro Salud nu voor staat: opnieuw mobiliseren om gezondheidszorg ook in de praktijk voor iedereen toegankelijk te maken, ongeacht de economische situatie van mensen of hun etnische afkomst. Barrientos wijst daarbij op de noodzaak van een herverdeling van rijkdom, want de ongelijkheid in Peru is zeer groot. Met een publieke gezondheidszorg die over weinig middelen beschikt, is de ongelijkheid in gezondheid bijgevolg ook zeer groot.

Bekijk de presentatie hier (in het Nederlands)

Vital Cishimbi, werkzaam in de ondersteuningscel van de gezondheidsmutualiteit in Zuid-Kivu - RD Congo, had het over de rol van de mutualiteiten in het Zuiden.

Bekijk de presentatie hier (in het Frans)

Katrien Vervoort (Oxfam Solidariteit) legde uit hoe vrijhandelsakkoorden de toegang tot betaalbare en kwalitatieve geneesmiddelen in gevaar brengen voor miljarden mensen. Ze illustreerde dit aan de hand van het akkoord dat momenteel onderhandeld wordt tussen de Europese Unie en India.

Bekijk de presentatie hier (in het Nederlands)

Belgische beleidsmakers reageren

Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Laurette Onkelinx (PS) bevestigt het belang van internationale solidariteit en de uitbouw van duurzame gezondheidssystemen. Binnen de winstlogica waarmee gezondheid benaderd wordt is daar nauwelijks aandacht voor.

Marleen Temmerman (sp.a) spreekt over haar eigen ervaring in het buitenland waar ze zelf ondervond hoe moeilijk het is zaken te veranderen via kortlopende projecten. Er is dringend nood aan een meer duurzame aanpak. Een resolutie voor een wereldgezondheidsfonds werd reeds aangenomen door alle democratische fracties in het parlement. Met die resolutie engageert België zich om 0,7% van het BNI te reserveren voor ontwikkelingssamenwerking, waarvan 15% toegewezen wordt voor gezondheidszorg. Als alle donorlanden dit engagement aangaan staan we al een stap verder.

Sabine De Béthune (CD&V) betreurt dat België steeds minder prioriteit geeft aan gezondheid in de internationale samenwerking. Men motiveert dat door te wijzen op een taakverdeling die er op Europees niveau zou bestaan, waarbij de verschillende donorlanden verantwoordelijk zijn voor specifieke sectoren. In de praktijk is er echter geen duidelijk overzicht welk land welke sector opvolgt. Ze engageert zich om dit op de agenda te plaatsen.

Cathy Buggenhout, verantwoordelijke voor het handelsbeleid van Buitenlandse Zaken reageert op de uiteenzetting over de impact van bilaterale vrijhandelsverdragen op gezondheid. “Aangezien de multilaterale onderhandelingen sinds de Doha-ronde geblokkeerd zijn, heeft de EU geen andere keuze dan bilateraal handelsakkoorden af te sluiten om het welzijn van haar burgers te waarborgen door de markttoegang in het buitenland te vergroten.” Ze zei er echter niet bij op welke manier dergelijke akkoorden het welzijn van EU-burgers dan wel bevorderen en welke impact dergelijke akkoorden hebben op het welzijn van de burgers in ontwikkelingslanden.

Jacques Morel (Ecolo) herinnert aan het belang van de Alma-Ata-verklaring van 1978 waarin 'gezondheid voor iedereen' tegen het jaar 2000 als doelstelling geformuleerd werd. Morel wijst op het belang van de titel van het Manifest: 'het recht op gezondheid' én 'het recht op gezondheidszorg'. Hij stelt vast dat hulp in de gezondheidssector voornamelijk gericht is op bepaalde thema's (een selectieve en verticale benadering) in plaats van een integrale aanpak (horizontale benadering over verschillende sectoren heen). Tot slot verwijst hij naar onze eigen geschiedenis van sociale verwezenlijkingen, die gebaseerd zijn op solidariteit.

6 acties om komaf te maken met sociale ongelijkheid

Jean Hermesse (secretaris-generaal Mutualités Chrétiennes) sluit het debat in het Parlement kort en krachtig af met een visie op de toekomst waarbij hij 6 acties naar voor schuift om ongelijkheden in gezondheid ongedaan te maken:

  1. Sociale ongelijkheid zichtbaar maken: om de publieke opinie en de politici te sensibiliseren is het nodig om sociale ongelijkheid hier en in het Zuiden zichtbaar te maken en vervolgens voorstellen te formuleren.
  2. Herverdeling van rijkdom: om sociale ongelijkheid te bestrijden spreken we niet over bijkomende middelen maar over herverdeling. Het is een politieke keuze.
  3. Een stresstest om vooruitgang te meten in gezondheid en sociaal welzijn: alle sectoren hebben een impact op gezondheid. Die impact moet gemeten worden en de politiek verantwoordelijken van elk domein moeten actie ondernemen.
  4. Regulering: het bonusbeleid is medeverantwoordelijk voor de financiële crisis, maar van het aanvankelijke debat over regulering van die bonussen is allang geen sprake meer.
  5. Basisgezondheidszorg: gezondheidszorg moet ook lokaal verankerd zijn en dichtbij de gemeenschap staan.
  6. Ziekenfondsen ondersteunen via een wettelijk kader

Hermesse is ervan overtuigd dat een sociale toekomst mogelijk is, maar dat het om politieke keuzes gaat. Samenwerken in netwerken is cruciaal. “We hebben nood aan sociale besmetting”, besluit hij met een knipoog.

 

 


No votes yet