Poëtische zielen in een politieke strijd

Hallo,
Hier een nieuw bericht uit Savar, Bangladesh. De feestdagen zijn ondertussen al een tijdje voorbij en we zijn er opnieuw ingevlogen. Tijdens Eid, een belangrijk islamitisch feest, gevierd enkele dagen voor kerstmis, ben ik met mijn collega, Lydia, uitgenodigd geweest bij de familie van een Bengaalse vriend, Jonii. 

Zijn familie woont in Faridpur, ten westen van Savar. Doordat we net een dag voor Eid vertrokken, kregen we het gezelschap van vele andere duizenden reizigers. Het is immers de gewoonte om tijdens deze feestdagen in het huis van de ouders te vieren. Na veel geduw en getrek, bussen, een ferry en een laatste tocht op de riksja komen we na 4 uren aan in het huis van Jonii’s ouders. Gastvrijheid staat heel hoog in het vaandel in Bangladesh. We zijn er met open armen ontvangen geweest en bediend als prinsessen.  

Tijdens Eid wordt op rituele wijze een koe geslacht, net als in vele andere gezinnen. De minder koopkrachtige gezinnen kopen samen een koe of slachten een geit of een ander dier. We werden aangekleed door de tante en mochten de dag doorbrengen in saree, het traditionele kleed voor vrouwen in Bangladesh, net als in India. Een saree is een lang stuk stof (verkrijgbaar in alle kleuren en decoraties) dat op een vakkundige manier om het lichaam wordt geslagen en zonder enige hulp van spelden wordt gedragen.  

We werden uitgenodigd bij andere familieleden, de buren en zelfs door onbekenden op straat die je een volledige maaltijd opdienen, terwijl je probeert een plaatsje vrij te houden in je maag. Hoe meer je eet, des te meer plezier voor je gastvrouw die het als een compliment beschouwt voor haar goede kookkunsten. Het is heel normaal dat rijst veelvuldig in je bord wordt opgeschept, ook al zie je het bos niet meer door de bomen. Het vraagt heel wat overtuigingskracht om de toevloed te stoppen.  

Tijdens enkele vrije uren – etensvrij en geen bezoeken af te leggen – konden we een bezoek brengen aan de thuisplaats van een bekende poëet Jasim Uddin. Inwoners van Bangladesh hechten een grote waarde aan hun taal en hebben een voorliefde voor gedichten. Je vindt een gedicht van hem op het einde van deze mail.

Hoewel de geesten vaak in het lyrische verdwalen en de Bengali volop genieten van het zingen van allerhande liederen, zoals “We shall overcome”, is Bangladesh volop in beweging. Ongeveer een jaar geleden, op 11 januari 2007, werd het staatshoofd van zijn leiderspositie gestoten door het leger. Sindsdien wordt het land geleid door een overgangsregering en heerst de noodtoestand. Dat betekent onder andere dat geen enkele politieke activiteit mogelijk is.

De sterkste troef van deze regering is het aanpakken van de corruptie. Een twintigtal toppolitici werden opgepakt en beschuldigd van corruptie. De leiders van de twee grootste partijen, Sheikh Hasina Wajed van Awami League (AL) en ex-premier Begum Khaleda Zia van de Bangladesh National Party (BNP), verblijven nog steeds in de gevangenis. Gisteren is Khaleda voorwaardelijk vrijgelaten om de begrafenis van haar moeder bij te wonen.

Hoewel de overgangsregering niet democratisch verkozen werd, zijn velen voorstander van deze regering door hun kordate aanpak. Bedrijfsleiders, die meestal nauwe banden hebben met politici, zijn dan weer een andere mening toebedeeld. Nieuwe investeringen blijven hierdoor uit en brengen het land in een ongunstige economische situatie.

Ook door de cycloon Sidr is de economie  zwakker geworden. De prijs van de rijst, het basisvoedsel, is ondertussen al tweemaal zo duur dan voor de cycloon. Vele gezinnen kunnen hun voedsel niet meer betalen. Projecten zijn door de regering opgezet en de armste gezinnen kunnen genieten van gesubsidieerde rijst. India, de voorziener van rijst in nood, maakt gretig gebruik van deze situatie door dure rijst in te voeren. Bangladesh is sterk afhankelijk van hun voorraden, ondermeer door de geografische ligging.

Naast de twee grootste politieke partijen zijn er nog een pak andere partijen, maar procentueel gezien hebben ze weinig invloed op het politieke theater. Iemand vertelde me dat Bangladesh eigenlijk een monarchie is. Awami League en BNP wisselen elkaar netjes af en de belangrijkste posten komen in handen van familieleden van de regerende politici.

De overgangsregering wil een einde maken aan deze tradities en de corruptie, maar het juridische kader ontbreekt volledig, zowel tijdens de arrestaties van ongeveer 5.000 Bengali begin 2007 als nu. Hoewel de regering goede zaken verricht inzake corruptie, kan het ook niet voldoen aan een eerste verwachting van de Bengalen: het voorzien van voedsel dat betaalbaar is.

De interim-regering is gestart met het registreren van alle Bengali voor de komende verkiezingen. Die zijn te verwachten eind 2008 op nationaal vlak. Ondertussen is er sprake van een mogelijke politieke dialoog tussen de grootste politieke partijen en de overgangsregering. Er is nog geen datum vastgelegd. Een update hierover volgt.

Voor diegenen die nog een korreltje cultuur willen meepikken vanuit Bangladesh, een gedicht van de Jasim Uddin die zijn inspiratie vond in de Bengaalse natuur en het dorpsleven. Hij schreef in Bangla en dit gedicht is vertaald door zijn dochter. Ik waag me liever niet aan een vertaling in het Nederlands.

VILLAGE RAIN

Today the sun has fallen asleep behind the dark clouds.
And Keya the rain-flower dreams by the water.
What young maiden on the still wet branches of Kadamba
Opens small petals speechless for ecstasy?

She bathes in rain and laughs into small pieces,
And her laughter echoes through the wet wilderness.
In that deluge fallen leaves float together.
Into love letters written with Hizal flowers.

Letters upon letters drift by
At what unknown Keya-forest-wharf will they anchor?
The clouds spread like a fisherman’s net,
And today is entangled in the current of eternity.

Jasim Uddin

Vele groeten uit Bangladesh!
Marie