Lakbayan in praktijk: 21 juli

De eerste dag van de Lakbayan zal ons van Hacienda Looc (Batangas) naar Dasmariñas (Cavite) brengen. Lakbayan betekent letterlijk reizen, maar hier staat Lakbayan voor “mars van het volk” (lakba betekent stappen en bayan is natie, volk).

Vandaag ondervinden we de “Filipino time” aan de lijve: om zeven uur in de ochtend vertrekken we in plaats van het vooropgestelde ‘om-vijf-uur-vertrekken-we’ plan. We ervaren ellenlange stops waardoor we een hele dag onderweg zijn in overvolle jeepneys. Na een korte actie aan een mall, met heel wat jongeren, begeven we ons naar onze eerste slaapplaats, een overdekte basketbalzaal. Ook nu wordt ons geduld op de proef gesteld: we wachten een dikke twee uur op ons avondmaal.
De hele dag hangt er een zekere spanning in de lucht, de politie is sterk aanwezig in het straatbeeld. Ze laten ons, een colonne van 8 volgepropte jeepneys, geregeld stoppen. Na het schudden van een handje en het tonen van de vergunning kunnen we zonder problemen onze tocht verder zetten.
 
Een gedetailleerd tijdsverslag illustreert de atmosfeer van de dag:
 
4u30    Opstaan, een ontbijt bestaande uit suikerige koffie, rijst en vis. We doen alles op het gemak, want we voelen immers aan ons theewater dat we nooit op tijd zullen vertrekken.
5u30    De negen Belgen zijn nu echt wel klaar om te vertrekken! “Laat die jeepneys maar komen!”.
7u00    Eindelijk kunnen we vertrekken. We delen een jeepney met, een oma die aan haar 7de Lakbayan toe is, haar drie kleindochters, de provinciale organiser van Batangas en nog twee andere mensen. Goed volgestouwd dus!
8u30    In Nasugbu houden we onze eerste stop om mensen op te pikken, de banden van de jeepney op te pompen en de toelating voor de doortocht van de Lakbayan af te geven. Er volgt een moment van onrust en verwarring wanneer het bericht komt dat er twee organisers zijn opgepakt. Uiteindelijk blijkt dat ze gewoon hun toelating moesten tonen. We weten niet hoe een Lakbayan verloopt en wat we ons erbij moeten voorstellen waardoor onze fantasie vlug op hol slaat.
9u15    We kunnen opnieuw vertrekken! Het is mooi om te zien hoe de colonne jeepneys steeds langer wordt. Door de luidsprekers weerklinken voortdurend leuzen als ‘Karapatan’, ‘Human Rights’ en ‘Yes to the people’.
9u45    We houden opnieuw een stop aan een Shell tankstation. Er is een kleine meeting onder de verantwoordelijken. Johan vertegenwoordigt ‘the Belgians’, hij is onze marshall. Het is een heuse organisatie en er is een duidelijk afgelijnde taakverdeling. Er zijn negotiators, propagandisten, marshalls die zorgen dat iedereen veilig is en mensen die instaan voor het eten. We krijgen de raad enkel de jeepney te verlaten wanneer iedereen de jeepney verlaat. Voor de rest is het voor ons erg onduidelijk waarom de stop zolang duurt. Afwachten en geduld hebben is de boodschap. Een mooie deugd zoals we al geleerd hebben.
10u30    We kunnen vertrekken, of nee, iedereen zit toch al terug in de jeepney.
10u50   Tajona (‘let’s go’)!
10u57   Stefanie die achteraan aan de jeepney hangt, moet terug binnen gaan zitten. Ze willen immers niet dat de politie ons te pakken krijgt. Zijn de Filipino’s nu overbezorgd of is er een reëel gevaar?
11u02   We worden opnieuw gestopt door de politie. Ze staan langs de weg met indrukwekkende wapens en noteren nummerplaten van onze jeepneys. De vergunning wordt nogmaals afgegeven, aan dezelfde politieagenten.
11u03   De politie schaart zich rond onze jeepney. Ze willen de rijbewijzen controleren en hebben vragen over ons. Terwijl de verantwoordelijken onderhandelen, gooit een politieagent een knipoogje naar Stefanie! Wij weten niet goed wat te denken: ‘Is dit louter wat machtsvertoon van de politie, wat kunnen ze ons en de mensen die deelnemen aan de Lakbayan, maken?’ We hebben immers een toelating!
11u08   We kunnen verder rijden. De Filipino’s maken ons duidelijk dat dergelijke controles usual business zijn. Als ze willen, hadden ze de jeepneys ook gerust een paar uur kunnen tegenhouden. Opnieuw weten we niet goed wat hiervan te denken.
11u20   We houden een korte stop aan een tankstation. Er weerklinken slogans door de megafoon.
11u40   We stoppen. Geen idee waarom, niemand kan ons uitleg geven.
11u55   We vertrekken terug.
11u59   Opnieuw een stop om een boodschap door de megafoon te roepen. De bedoeling is de lokale bevolking toespreken en het lokale bestuur oproepen hun kant te kiezen. Daarnaast worden alle vlaggen van de jeepneys verwijderd. We naderen immers de provincie Cavité en daar staat de politie bekend als ‘de ergste’. De verantwoordelijken verwachten strengere controles. De halte groeit uit tot een middagpauze. Aan een plaatselijk stalletje bestellen we wat vis en rijst.
13u05   We vertrekken!
13u20   Op de grens van Batangas en Cavite houden we een stop aan een checkpoint van het leger. De verantwoordelijken schudden handjes en opnieuw zijn er vragen over ‘die blanken in die ene jeepney’.
13u24   We rijden verder en zijn blij dat we zonder veel problemen Cavité kunnen binnenrijden.
13u50   We gaan tanken!
14u        Een kortstondige stop, waarom blijft dikwijls de vraag.
15u        We houden een stop in de gietende regen. De verantwoordelijken houden een korte vergadering. Johan, onze verantwoordelijke, zorgt ervoor dat een aantal van ons kunnen helpen koken. De meisjes gaan gretig op dit voorstel in, de jongens besluiten mee te protesteren aan een mall.
21u        Het eten is aangekomen! Eten dus!
Er heerst een opmerkelijke sfeer in de overdekte slaapplaats. Een aantal groepjes zitten te discussiëren, een ander groepje repeteert een dansje, sommigen gaan slapen. Wij vinden het moeilijk om de sfeer te vatten. Wanneer we wat willen kaarten, wordt ons gezegd dat dit niet mag. De Lakbayan is een serieuze aangelegenheid en vertier kan niet. We weten niet goed wat we van deze redenering moeten denken. Het klinkt niet onlogisch, want de risico’s van activisme in de Filippijnen zijn niet onbestaand, maar of dit de werkelijke reden is, daar hebben we het raden naar. Achteraf beseffen we dat kaarten in de Filippijnen steevast de associatie met gokken oproept. We kunnen het nu al beter begrijpen. Er blijkt een avondklok te zijn en men checkt of onze kleding ‘zedig’ genoeg is. Dat Filipino’s niet van blote schouders en knieën houden wisten we al. Toch roept het alweer dezelfde vragen op: waarom zo controlerend? Waarom zo overbeschermend? We weten niet of we dit wel leuk vinden, er is ook minder volk dan we verwachtten.
22u30   We spreiden dan maar ons matje en gaan slapen. Met gemengde gevoelens sluiten
we de dag af. Hopelijk kunnen we het allemaal beter vatten in volgende dagen! En dat zouden we! Nu wordt ons hart week wanneer we terugdenken aan de Lakbayan! (zoals je merkt wordt ons verhaal veel later gepost dan verwacht)