"Gezondheidszorg is meer dan vaccinaties en medicijnen"


 
Nog maar enkele dagen te gaan hier in het broeihete Egypte en de laatste ontmoetingen dienen zich aan.
Op de valreep ontmoeten we nog een intrigerend persoon. Dr. Hani Serag, die mee gestalte geeft aan de People's Health Movement hier in Egypte.
De People's Health Movement (PHM) is een wereldwijd netwerk van mensen die zich inzetten voor “global health”. Het zijn gezondheidswerkers en het zijn activisten. Ze werken met en voor de mensen, niet vanuit een postje in hogere sferen of met veel centen op de bankrekening, maar mensen die werken vanuit de basis. Wereldwijd. Het is een uniek netwerk, dat een waakhond probeert te zijn op vlak van gezondheid en het recht op gezondheid op gans de planeet. Ze zetelen mee in de WHO (de wereld gezondheidsorganisatie) om daar op tijd en stond tegen de juiste schenen te stampen. Ze waarschuwen voor de structurele en sociale determinanten van gezondheid. Dat is de rol die werkomstandigheden, huisvesting, gezondheidsvoorzieningen, voeding, onderwijs of milieu spelen als het op gezondheid aankomt. Daarnaast is er ook de structurele determinant. Dat is het systeem waarin zich dit alles afspeelt. Sinds de opkomst van het neoliberalisme in de jaren '70, werd er hard ingehamerd op rechten van arbeiders, op rechten van minderheden. Er werd geprivatiseerd, ook in de gezondheidszorg, en sindsdien is gezondheid achteruit gegaan. Vooral in de Derde Wereld, maar ook bij ons.
De PHM wil deze discussie aangaan en werken aan alternatieven. Het wil een forum zijn waar informatie en ervaringen worden gedeeld en gebruikt in de praktijk van iedere dag. Om op te komen voor het recht op gezondheid. Om de mensen te organiseren in deze strijd. Geen wonder dat intal met dr. Hani wil spreken! Dr. Serag was zelfs coördinator van de PHM enkele jaren geleden.
 
We ontmoeten elkaar in Heliopolis, even buiten Caïro, op het kantoor van de PHM in Egypte.
We zetelen ons neer met een theetje bij de hand en dr. Hani vertelt.
 
In de jaren '80 werden er structurele aanpassingsprogramma's (SAP's) ingevoerd in heel wat ontwikkelingslanden in het Zuiden. Deze programma's werden opgelegd door instellingen als het IMF (Internationaal Monetair Fonds) en de Wereldbank. De bedoeling was om die landen mee te laten draaien in de wereldwijde vrije markt. Privatiseren was het ordewoord. Ook Egypte werd hier niet gespaard. President Nasser had in de jaren '50 en '60 een goed systeem van publieke gezondheidszorg ingevoerd. Zorg was betaalbaar en gemakkelijk toegankelijk voor zeer veel mensen. Onder Mubarak, maar daarvoor al onder president Sadat, werd deze publieke sector aan zijn lot overgelaten. Er werd niet meer geïnvesteerd, niet meer geïnnoveerd. Meer een meer groeide de private gezondheidszorg. Zorg voor wie het kan betalen, niet voor wie het meeste zorg nodig heeft. Op dit moment heeft Egypte dus een systeem van gezondheidszorg met verschillende snelheden. Een private sector, waar wie betaalt zich alles kan permitteren. Verder een publieke sector die de overheid steeds meer laat afbrokkelen. Mensen die verzekerd zijn, vooral arbeiders en ambtenaren, kunnen hier terecht voor een beperkt basispakket aan zorg, vaak van gebrekkige kwaliteit. Tenslotte zijn er nog zeer beperkt voorzieningen voor de armsten van de Egyptische samenleving. Het gaat over zorg als basisvaccinaties en behandeling van tuberculose, vooral gericht op het beperken van de gezondheidsrisico's die deze armen voor de rest van de samenleving kunnen betekenen. Niet echt een billijk systeem dus.
 
In Egypte, en overal trouwens, is er altijd een discussie over gezondheidszorg en centen. Het gaat er dan altijd over of er meer geld moet komen voor gezondheidszorg. Er wordt echter te weinig aandacht besteed aan waar het geld naartoe gaat. De centen worden heus niet altijd op een billijke manier uitgegeven of komen niet altijd op de juiste plaats terecht.
Dr Hani gaat verder: “We hebben het er vaak over dat onze overheid corrupt is. Dat er veel geld in de zakken van de mensen aan de top verdwijnen. Maar wat is corruptie? In een staatsapparaat betekent corruptie dat er inderdaad publieke middelen, centen van de belastingbetaler in de zakken van de mensen op hoge postjes verdwijnen, die er zich persoonlijk mee verrijken.
Maar wanneer je sectoren als gezondheidszorg, onderwijs, openbaar vervoer,... zaken die erg belangrijk zijn voor het functioneren van een samenleving, gaat privatiseren, doe je in feite net hetzelfde. Erger nog. Privatiseren, dat betekent dat niet het maatschappelijk belang, maar de winst expliciet centraal gaat staan. Die winst komt in de zakken van een kleine klasse superrijken terecht. In feite is dit een nog hogere vorm van maatschappelijke corruptie.”
Om over na te denken...
 

 
“Een ander voorbeeld zijn de farmaceutische bedrijven in Egypte en wereldwijd. De prijs van medicijnen is enorm hoog. Maar meer dan 60% van wat je voor een medicament betaalt, is pure winst voor de bedrijven. Er wordt dan altijd geargumenteerd dat die firma's geld nodig hebben om nieuw onderzoek uit te voeren naar nieuwe medicamenten, maar ook dat is allesbehalve het geval. Bijna alles van wat de farmaceutische firma's uitgeven aan onderzoek, gaat naar “sales research”. Dat is onderzoek naar hoe ze het beste hun producten op de markt kunnen brengen. Reclame dus. Het echte onderzoek, naar nieuwe medicatie en technieken, gebeurt in universiteiten en publieke onderzoekscentra.” Het is dus een vreemde cirkel: nieuwe medicamenten worden ontwikkeld met publieke middelen, worden voor een appel en een ei verkocht aan grote firma's, die er erg veel geld uit halen, ook weer uit de zakken van de mensen. Een ander voorbeeld van hoe middelen niet terugvloeien naar waar ze het meest nodig zijn. Het vraagstuk van de centen, kan je ook op die manier bekijken.
 
“Egypte heeft een volledig andere benadering van gezondheidszorg nodig,” gaat dr. Hani verder. “Gezondheidszorg is meer dan vaccinaties en medicijnen. Wanneer mensen geen toegang hebben tot schoon drinkwater, is dat ook een gezondheidsprobleem. Hetzelfde geldt voor vervuiling, werkeloosheid, huisvesting of het waanzinnige verkeer. Het verkeer is één van de grote 'killers' in Egypte. Er is een plattelandsvlucht in Egypte. Iedere dag worden de grote steden overspoeld door steeds meer nieuwe mensen. Deze komen dan in miserabele werk- en leefomstandigheden terecht, vergelijkbaar met Europa in de 19e eeuw. Dit heeft vreselijke gevolgen voor de gezondheid van deze mensen. Een omvattende aanpak vraagt om een plan. Het gaat om het coördineren van zeer concrete maatregelen, zoals het voorzien van drinkbaar water overal in Egypte. De voorwaarden voor deze veranderingen moeten worden opgenomen in de grondwet. Dit is de enige manier om het fundamenteel recht op gezondheid veilig te stellen. We moeten te rade gaan bij de mensen in Egypte. De boeren, de mensen in de sloppenwijken, arbeiders. Op die manier kunnen we mensen mobiliseren en kan druk op de regering worden gezet.”
Dr. Hani verwacht echter niet veel goeds van Mohamed Morsi, de nieuwe president van Egypte, het nieuwe gezicht van de Moslimbroeders.
“Hij volgt de lijn van het Westen, met een verderzetting van de neoliberale politiek. De eerste staatsleider die Mohamed Morsi bezocht was de koning van Saoudi-Arabië. De eerste diplomaat die hem kwam bezoeken, was Hilary Clinton, secretaris van buitenlandse zaken van de Verenigde Staten. Het is ook slechts een kwestie van tijd eer het leger en de moslimbroeders het met elkaar kunnen vinden en de postjes en de taart van Egypte hebben verdeeld. Die tijd geeft ons echter de kans om ons te organiseren rond het recht op gezondheid. Er is dus hoop! De mensen hebben begrepen dat er wel degelijk iets kan veranderen als je op straat komt. Als je in opstand komt voor brood, vrijheid en sociale rechtvaardigheid. Dat heeft de revolutie van 25 januari 2011 bewezen. Dat is de ziel van Tahrir!

 

Average: 4.5 (2 votes)