Waarom militaire actie in Syrië geen begrip verdient

Opiniestuk Ludo de Brabander (Vrede vzw)


De VS, Frankrijk en Groot-Brittannië hebben afgelopen nacht raketten gelanceerd op Syrische doelwitten, als ‘vergelding voor de chemische aanval in Douma’, aldus de Brits premier Theresa May. Trump verklaarde dat het om ‘misdaden van een monster ‘ gaat. De Franse president Macron zegt dat het bewezen is dat het Syrische regime achter deze aanval zit.


De leiders van de betrokken landen weten blijkbaar meer dan de Organisatie voor een Verbod op Chemische Wapens (OPCW), die uitgerekend vandaag een onderzoeksmissie stuurt naar Syrië om de ware toedracht van de feiten te achterhalen. De gevaarlijke boodschap die de grote drie lijken te geven is dat dit onderzoek overbodig is.

Opvallend is dat Trump verwees naar de VS-raketaanval van een jaar geleden als antwoord op de vermeende gifgasaanval in Khan Sheikhun. Het is nochtans zei zijn eigen minister van Defensie die twee maanden geleden daarover het volgende zei: “De VS beschikt over geen bewijzen die de berichten van hulporganisaties en anderen bevestigen dat de Syrische regering het dodelijke chemische Sarin tegen haar eigen bevolking heeft gebruikt.” Daarmee benadrukt Washington onrechtstreeks zelf het belang van een degelijk onderzoek.

Het gebruik van gifgaswapens is een gruwelijke oorlogsmisdaad en moet veroordeeld worden, maar in een rechtsstaat wacht men eerst het onderzoek af voor de schuldige wordt bestraft. Dat is zeker noodzakelijk in dit complex conflict waar desinformatie meer dan ooit als wapen wordt ingezet.

Er zijn immers te veel vragen die duidelijkheid behoeven. Zo kan je je de vraag stellen welk belang het Syrische regime er bij heeft om chemische wapens in Douma in te zetten op het moment dat het dit laatste stukje rebellengebied in de buurt van Damascus dreigde in te nemen en het akkoord voor het vertrek van de rebellen daar al in de maak was. De Syrische president Assad weet toch ook wat de consequenties zijn van een chemische aanval, niet? Misschien is hij verantwoordelijk, het kan, maar er zijn genoeg redenen om ons niet te laten leiden door geruchten en vermoedens. Zijn we dan vergeten hoe de Iraakse bevolking vandaag nog altijd de gevolgen draagt van een oorlog omwille van valse informatie en nooit gevonden massavernietigingswapens?

Niet alleen de schuldvraag is van belang. De militaire operatie zelf roept ook heel wat vragen en bedenkingen op. Het Handvest van de Verenigde Naties verbiedt een militaire aanval op een ander land tenzij het om zelfverdediging gaat of als er een toestemming is van de VN-Veiligheidsraad. En dat is hier niet het geval. Het kan best zijn dat Rusland Syrië beschermt met zijn vetorecht. Maar geldt dat niet evenzeer voor het Israëlische optreden in Gaza waar de VS systematisch een veto uitspreekt tegen elke mogelijke maatregel of veroordeling? Willen we echt terugkeren naar de situatie waar elk land zijn belangen of doelstellingen militair zonder meer kan afdwingen of opleggen, terug naar de wetten van de jungle dus? We hebben er alle belang bij om het internationaal rechtssysteem in stand te houden en liefst nog te verbeteren. Het is dan ook verbazend dat onze regering stelt dat ze begrip opbrengt “voor de militaire actie van zijn Amerikaanse, Franse en Britse partners in Syrië.” Meer nog, Jens Stoltenberg, de Secretaris-Generaal van de NAVO waar ons land lid van is, sprak er zijn steun voor uit.

Een andere vraag gaat over zin en doel van de militaire operatie. Wat willen de aanvallende landen eigenlijk bereiken met deze geïsoleerde actie? Tonen wat de consequenties zijn als de ‘rode lijn’ is overschreden? Waarom heeft dat dan eerder niet gewerkt? Of kan het zijn dat de militaire actie meer te maken heeft met de binnenlandse agenda’s van zowel Trump, May en Macron, want elkeen kan wel wat buitenlandse afleiding gebruiken. Of gaat het erom terug een plaats te veroveren op het Syrische oorlogstoneel dat door Rusland, Iran en Turkije wordt bezet? De actie zet in elk geval de verhoudingen met Rusland verder op scherp. Het is daarbij mooi meegenomen dat dit een ideaal scenario is om de bevolking hogere militaire uitgaven te doen slikken.

Er wordt met vuur gespeeld. De protagonisten in dit verhaal zijn kernwapenmachten en er is weinig verbeelding voor nodig om te beseffen wat de gevolgen van een escalatie zijn. Een militair optreden brengt ook geen soelaas voor de slachtoffers en dreigt de oorlogsellende voor de Syrische bevolking nog te vergroten. Hebben we na Afghanistan, Irak en Libië dan niets geleerd? Een oorlog starten of laten escaleren is makkelijk, maar hem doen stoppen is een heel ander paar mouwen. Ook voor Syrië moeten we toch langzaam tot het besef komen dat de oplossing niet uit de loop van een geweer komt. Na zeven jaar van oorlogsgeweld heeft de Syrische bevolking vrede nodig en zeker geen extra bommen of raketten!

Opinie van Ludo de Brabander (Vrede vzw), onderschreven door intal, verschenen op de Morgen.