Strijd voor reproductieve gezondheid in de Filippijnen

Jovita Montes, Gabriela, 11de International Women Health Meeting, 13-17 september 2011, Brussel


Tijdens een van de panels op de International Women Health Meeting over de impact van politieke, sociale en economische systemen op de gezondheid van vrouwen, bracht Jovita Montes van Gabriela enkele cases over hoe ze in de Filippijnen vechten voor adequate reproductieve gezondheidsdiensten voor arme vrouwen.


In de Filippijnen sterven gemiddeld 11 vrouwen per dag door complicaties tijdens de zwangerschap of bevalling. Ondanks deze hoge sterftegraad is er in de Filippijnen nog altijd geen reproductief gezondheidsbeleid. Het zijn vooral vrouwen uit een armer milieu die moeilijk of geen toegang tot gezondheidszorg hebben. De besparingen in gezondheidszorg en de voortdurende privatisering in de gezondheidssector verergeren het probleem nog. Jovita brengt drie cases die aantonen hoe vrouwen zich organiseren en actievoeren voor reproductieve rechten ondanks de schijnbaar onoverkoombare drempels die kerk en staat opwerpen.

Samakana Vitas: strijd tegen verbod op anticonceptiemiddelen

In februari 2000 vaardigde Manilla een decreet uit dat natuurlijke gezinsplanning als enige vorm van contraceptie toestaat. In 2005 begon Samakana, een organisatie van stedelijke arme vrouwen in Vitas, een sloppenwijk in Manilla, moeders op te leiden tot gezondheidswerkers. Deze teams van vrijwillige gezondheidswerkers volgen onder meer zwangerschappen op en geven advies in gezinsplanning. Ondanks het verbod blijven ze bij verschillende organisaties vragen naar moderne anticonceptiemiddelen.

De vrouwen van Samakana kregen dikwijls de vraag van vrouwen naar sterilisatie, iets waarvoor ze niet terechtkunnen in de gezondheidscentra van Manilla. In 2009 riep Samakana de hulp in van Marie Stopes om gemeenschapsklinieken voor vrouwen te organiseren. Alleen in dat jaar werden ongeveer 100 vrouwen behandeld, een praktijk die inging tegen het afgekondigde verbod. De vrouwen van Samakana zijn ook actief in het beïnvloeden van het beleid rond reproductieve gezondheid. Momenteel voeren ze actie voor de verhoging van het gezondheidsbudget, want ook dat is belangrijk in de strijd voor een volledige toegang tot reproductieve gezondheidszorg voor arme vrouwen.

Gabriela Iloilo: strijd voor een reproductieve gezondheidswet

De Gabriela-afdeling van Iloilo werd geconfronteerd met de hevige weerstand van de katholieke kerk tegen het voorstel van de reproductieve gezondheidswet. De katholieke kerk was in Iloilo nochtans vaak Gabriela's bondgenoot in campagnes rond gezondheid, bv. in een bewustmakingscampagne tegen dengue of een protestcampagne tegen een kolencentrale.... Rond het voorstel van de reproductieve gezondheidswet toont de kerk zich echter fervent tegenstander en voert er een brede propagandacampagne tegen. Het toestaan van moderne anticonceptiemiddelen, en de promotie ervan tijdens seksuele educatie, is een doorn in het oog van de kerk. Voor Gabriela gaat de wet echter helemaal niet ver genoeg. Het huidige kader van de wet gaat immers enkel om geboortecontrole, niet om de gezondheid van vrouwen doorheen hun hele levenscyclus.

In Iloilo leven 24 op de 100 gezinnen in armoede. Gabriela grijpt het debat rond de reproductieve gezondheidswet aan om de aandacht van het publiek te vestigen op de situatie van arme vrouwen en de verantwoordelijkheid van de overheid om reproductieve gezondheidszorg toegankelijk te maken voor deze vrouwen. Door het gebrek aan dienstverlening begon Gabriela in 2008 met een gezondheidsprogramma voor vrouwen in de gemeenschappen waar ze actief zijn. Op die manier bieden ze niet alleen noodzakelijke diensten maar organiseren ze ook steeds meer arme vrouwen om samen iets te doen aan hun situatie.

Gabriela Caraga: een strijd die verder gaat dan een reproductieve gezondheidswet

Het verhaal van een vrouw uit de regio van Surigao (op het eiland Mindanao) is een aangrijpend voorbeeld dat illustreert hoe de Filippijnse regering reproductieve gezondheid verwaarloost. In het kader van een programma van geboortecontrole had deze vrouw ermee ingestemd om een spiraaltje te laten plaatsen, maar na de ingreep kreeg ze geen informatie en werd er geen medische opvolging voorzien. De vrouw woonde in een afgelegen dorp, ver verwijderd van een gezondheidspost. Toen ze een tijdje na de ingreep pijn kreeg, zocht ze niet meteen medische hulp. Toen de pijn zo hevig werd dat ze niet meer kon werken, liet ze zich toch controleren. Ze had een ernstige infectie opgelopen, met een perforatie van de baarmoeder.

Dit incident versterkte de strijd van de Gabriela-afdeling 'Caraga' voor de toegang tot kwalitatieve reproductieve gezondheidsdiensten. Behalve advocacy voorzagen de vrouwen van Gabriela ook een aanbod van reproductieve gezondheidszorg tijdens medische missies en vormden ze basisgezondheidsteams met speciale aandacht voor de gezondheid van moeder en kind. Gabriela Caraga is ook zeer actief in advocacy voor de reproductieve gezondheidswet, maar ze weten dat zo'n wet niet het einde van hun strijd is. Daarom blijven ze vrouwen sensibiliseren en organiseren.

De kracht van het getal

De Filippijnse vrouwen kennen een lange geschiedenis van strijd voor toegang tot reproductieve gezondheid en het lobbyen voor de reproductieve gezondheidswet is maar een onderdeel van die strijd. Vrouwen vechten op alle fronten in de gemeenschappen door sensibilisering en het voorzien van gezondheidszorg, door manifestaties op straat en prikacties, zelfs door het bijwonen van hoorzittingen in het parlement. Voor de vrouwen van Gabriela is het pad naar een betere gezondheid duidelijk: zoveel mogelijk vrouwen sensibiliseren en organiseren om te wegen op het beleid. Want het is de kracht van het getal die telt, ook in de strijd voor reproductieve gezondheid.

Andere bijdragen van onze partners tijdens de International Women Health Meeting: