Ook in de Filippijnen is een ander geneesmiddelenbeleid nodig

Tijdens de tweedaagse van Geneeskunde voor de Derde Wereld en Geneeskunde voor
het Volk had een zeer interessante conferentie plaats die de problematiek van
de dure geneesmiddelen in een globaal perspectief plaatste. Rosario Bella Guzman – belichtte op haar beurt dezelfde problematiek in haar
eigen land, de Filippijnen.


Tijdens de tweedaagse van Geneeskunde voor de Derde Wereld en Geneeskunde voor het Volk had een zeer interessante conferentie plaats die de problematiek van de dure geneesmiddelen in een globaal perspectief plaatste. Dr. Dirk Van Duppen, bekend van het boek ‘De Cholesteroloorlog. Waarom geneesmiddelen zo duur zijn’, deed er uit de doeken waarom geneesmiddelen in België voor veel mensen al onbetaalbaar geworden zijn. Rosario Bella Guzman – ‘RosB’ voor de vrienden – belichtte op haar beurt dezelfde problematiek in haar eigen land. De gelijkenissen tussen de situatie in een rijk land als België en die in een arm derde wereldland waren treffend.

RosB leidt het Filippijns onderzoeksinstituut IBON. Ze begon haar uiteenzetting met het grote verschilpunt: in de Filippijnen wordt van geneesmiddelen helemaal niets terugbetaald door de ziekteverzekering. Patiënten betalen alles uit eigen zak. Daarom stelt het probleem er zich nog scherper dan bij ons.

Volgens RosB ligt de basis van het probleem bij het feit dat de lokale farmaceutische industrie onderontwikkeld is en in de greep van buitenlandse belangen zit. Zo'n 95% van de grondstoffen wordt ingevoerd van multinationals in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Canada, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland. “De lokale industrie beperkt zich tot het mengen van de grondstoffen en het verpakken van de geneesmiddelen,” stelt RosB vast.

Omdat multinationals de hele industrie domineren, wordt de prijs van een geneesmiddel in de eerste plaats bepaald door de transferprijs. Dat is de prijs die een lokale vestiging betaalt voor de producten van het moederbedrijf. “De transferprijs is zeer arbitrair en de basis ervan is onmogelijk te achterhalen”, verduidelijkt RosB.

Bovenop de transferprijs komen de invoertaksen. Daar voegt de firma nog eens de helft aan toe als winstmarge. “In feite bepaalt de marketing-afdeling de uiteindelijke prijs”, zegt RosB, “afhankelijk van de prijzen van concurrerende producten en van wat het publiek bereid is om te betalen.” Prijzen van geneesmiddelen zijn dus allerminst gebaseerd op de kost van productie. Een conclusie die ook Dirk Van Duppen trekt voor wat België betreft.

In de Filippijnen is er zo goed als geen concurrentie van lokale producenten en daardoor kunnen de farmaceutische multinationals vrij hun groothandelsprijzen bepalen. Groothandelaars en apothekers voegen daar dan nog eens hun winstmarges aan toe.

“Daardoor zijn de prijzen van geneesmiddelen in de Filippijnen 2 tot 16 keer hoger dan in andere landen van Zuidoost-Azië”, becijfert RosB. “Antibiotica die men in Sri Lanka kan kopen voor 2 peso, kosten 24 peso in de Filippijnen.” Aangezien het land zelf bijna geen geneesmiddelen produceert, is dit verschil niet te wijten aan hogere productiekosten, maar aan de monopoliepositie van de multinationals en aan de kosten voor reclame en promotie. Net als in België voeren de farmaceutische bedrijven er agressieve reclamecampagnes. Kosten nog moeite worden gespaard om artsen ervan te overtuigen dure geneesmiddelen voor te schrijven.

RosB legt uit dat patenten de sleutel zijn om een monopoliepositie op te bouwen. Dankzij een patent krijgt een bedrijf het alleenrecht om een bepaald product op de markt te brengen. In India laat de overheid alleen patenten toe op productieprocessen en niet op de producten zelf. Lokale producenten zijn vrij om geneesmiddelen na te maken, als ze maar een ander productieproces gebruiken. Dat verklaart waarom India nu een bloeiende lokale farmaceutische industrie heeft, en de prijzen er veel lager liggen dan in de Filippijnen. De monopoliepositie van de multinationals wordt in India immers ondergraven door concurrentie met lokale firma's.

“De Wereldhandelsorganisatie legt nu wereldwijd een striktere patentwetgeving op”, merkt Ros B op. Het Akkoord op de Handelsgebonden Intellectuele Eigendomsrechten, beter gekend als TRIPS, verstrakt de regels op patenten en breidt die uit naar handelsmerken, copyright en ontwerpen. Bovendien legt het ook patenten op voor levende organismen. Zo kunnen multinationals nu in arme landen als de Filippijnen op zoek gaan naar medicinale plantenextracten en er een patent op nemen. ‘Bio-piraterij’ noemt RosB dat, want de vruchten van de eeuwenoude kennis van inheemse volkeren worden door multinationals ingepikt.

RosB besluit dat de problematiek van de dure medicijnen in de Filippijnen niet kan worden opgelost in de context van de huidige globalisering. Alleen door een lokale farmaceutische industrie te ontwikkelen kan het land betaalbare medicijnen garanderen. Daarvoor moeten de monopolies van de multinationals gebroken worden.

Lees meer: "Een ander geneesmiddelenbeleid is mogelijk"