Onze partnerships met het zuiden uitbouwen: niet evident maar wel de moeite!

Partnerontmoeting 2009: een etappe in een boeiend proces


In de wereld van de ngo's zijn termen als partnership zoals heilige koeien in India: Iedereen praat er met respect over maar toch lopen ze soms wel eens flink in de weg. Evenwaardig partnership hoog in het vaandel voeren is één zaak, het in praktijk omzetten een andere. We gingen de uitdaging aan en organiseerde deze zomer een partnerontmoeting die voor het eerst in het Zuiden plaatsvond.


De goede voornemens lopen wel eens spaak, zeker nu resultaatgericht beheer en efficiëntie aan de orde van de dag zijn in de wereld van de ontwikkelingssamenwerking. Bovendien maakt de geldstroom van Noord naar Zuid het niet eenvoudiger om evenwaardige partnerships uit te bouwen. Waar financiële afhankelijkheid om de hoek loert, vormen principes als wederzijds respect, langetermijnrelaties, gedeelde verantwoordelijkheid, enz. huizenhoge uitdagingen.

Zwaartepunt in het Zuiden

Steunfonds Derde Wereld, de ngo die de zuidpartners van intal ondersteunt, meent het serieus als het over partnership praat. We weten dat het geen gemakkelijke oefening is waar we lichtvaardig overheen mogen gaan. Toch willen we zo nu en dan onze partnerships in vraag stellen. Daarom organiseren we zo nu en dan een partnerontmoeting waar we met de verschillende partners rond de tafel gaan zitten. Onze laatste partnerontmoeting vond eind augustus plaats en bestond uit tien dagen van presentaties, discussies, workshops en terreinbezoeken. We waren samen met partners uit de Filippijnen, de Democratische Republiek Congo en Latijns Amerika. De vertegenwoordiger van de Palestijnse partner moest verstek geven omdat de Israëlische autoriteiten hem niet toelieten om het land te verlaten.

Deze keer waren we extra ambitieus. Voor de eerste keer organiseerden we deze vergadering niet in Brussel maar in één van de partnerlanden. Onze Filippijnse partners hadden zelf voorgesteld om de gastheren en -dames te zijn. Dat creëerde de ideale omgeving om er de nadruk op te leggen dat het zwaartepunt van de ontwikkelingssamenwerking sowieso in het Zuiden hoort te liggen.

Om ervoor te zorgen dat de Zuidpartners ook maximaal konden participern in de discussies, hielden we de doelstellingen van de vergadering vaag en legden we geen uitgewerkte documenten op tafel. Een deel van de agenda werd zelfs gewoon ter plaatse met alle deelnemers samen opgesteld. Intal was er aanwezig met enkele personeelsleden en vrijwilligers en nam op gelijke voet met de andere partners aan de vergadering deel.

Concrete resultaten

Het was een riskante onderneming maar het werkte. We vertrokken met twee trefwoorden als leidraad: “partnership” en “learning”. De uiteindelijke resultaten overtroffen de verwachtingen. Op het einde van de tiendaagse hadden we twee documenten waarover alle deelnemers het eens waren: Een document dat onze gezamenlijke opvattingen over partnership omschrijft, en een actieplan. Alle deelnemers leggen deze documenten nu aan hun eigen organisaties voor.

De tekst over partnership legt uit waarom we deze partnerschappen aangaan: In de eerste plaats omdat het onze dagelijkse werking – en dus de doelgroepen – ten goede komt, maar ook omdat we sterker willen staan om aan een gezamenlijke langetermijnvisie te werken. Partnerships laten ons toe om gemeenschappelijke programma's uit te werken, maar zijn ook belangrijk om wederzijds van elkaar te kunnen leren. Een andere doelstelling die we identificeerden was de organisatieversterking. Die kan leiden tot een betere werking van onze organisaties, krachtigere campagnes en belangenbehartiging, of de uitbouw van een brede solidariteitsbeweging.

Het document somt ook de criteria op die we hanteren om partners te kiezen. Het gaat om hun visie, waarin we gelijkenissen moeten herkennen; hun capaciteiten om resultaten te bereiken; de strategieën die ze gebruiken; de synergie en complementariteit met andere partners; en de relevantie van hun activiteiten voor de uiteindelijke doelgroepen.

Tot slot definieerden we in dit document de karakteristieken van echte “quality partnerships”:

  • Een wederzijdse verstandhouding;
  • Goede, levendige communicatie;
  • Transparantie met betrekking tot alle aspecten van de organisatie;
  • Respect voor autonomie en onafhankelijkheid;
  • Een relatie die niet afhankelijk is van individuen maar die echt bezegeld wordt tussen twee organisaties op basis van duidelijke procedures;
  • Een solidariteitsrelatie die verder gaat dan financiering; en
  • Wederzijds leren en innovatie als gemeenschappelijk werkpunt.

Actieplan

Het actieplan bevat enkele concrete voorstellen om de communicatie te verbeteren. Opvallend is dat de partners uit het Zuiden vooral vragen naar meer communicatie van Noord naar Zuid. We namen ons dus voor om ook jaarlijks een jaarverslag voor te leggen aan onze zuidpartners.

Documentatie van alle goede ervaringen werd geïdentificeerd als een zwak punt waar aan te werken valt. Er gebeuren zoveel interessante dingen op het terrein die nooit hun weg vinden naar de formele verslagen. Daarom namen we ons voor om extra inspanningen te doen om goede ervaringen te documenteren.

Op basis daarvan valt er veel uit te wisselen en te leren van elkaar. Dus maakten we ook concrete plannen om goede ervaringen te delen. We willen onderzoeken of de “Most Significant Change technique” ons daarbij kan helpen en overwegen zelfs om personeel uit te wisselen tussen verschillende organisaties. Voorts werden afspraken gemaakt over stages en inleefreizen, over netwerking via de People's Health Movement (PHM) en over de communicatie via fondsenwerving.

Een boemerang

De partnerontmoeting was een onderneming die heel wat voeten in de aarde had. Nu ze achter de rug is, rijst de vraag wat het heeft opgeleverd en welke lessen we kunnen trekken.

In de eerste plaats hebben we geleerd hoe rijk de ervaring van onze partners wel is. Wat er op het terrein gebeurt is bijzonder boeiend en we moeten nog veel meer inspanning doen om die ervaringen te synthetiseren en te gebruiken om ervan te leren. Onze partners in het Zuiden zijn trouwens heel gemotiveerd om meer uit te wisselen en van elkaar te leren. We moeten dat soort processen verder stimuleren door er aangepaste methodieken voor te ontwikkelen.

De partnerontmoeting was ook een bevestiging van de aanpak van onze partnerwerking als een coherent programma waarin we met verschillende partners werken aan gemeenschappelijke doelstellingen. Onze partners zijn zeer verschillend maar aanvullend aan elkaar en hebben een gelijkaardige visie op ons gemeenschappelijk thema, het recht op gezondheid. Daardoor versterken de verschillende activiteiten elkaar en zijn er legio opportuniteiten voor wederzijds leren. We realiseerden ons echter ook dat dergelijke processen niet eenvoudig zijn en veel tijd vragen omwille van de taalbarrière, culturele verschillen, andere sociaal-economische context etc.

De partnerontmoeting leerde ons ook dat we wel degelijk hechte partnerships hebben uitgebouwd. Dat komt onder andere omdat we met de partners een gelijkaardige visie delen. We realiseerden ons ook dat we meer partners hebben dan we dikwijls denken. Behalve de organisaties die mee aan de tafel zaten tijdens de vergadering, en die we ook financieren, zijn er nog talloze organisaties in het Zuiden waarmee we partnerrelaties hebben, zonder enige financiering. We zouden ook met hen regelmatigere en meer gestructureerde contacten kunnen hebben.

Het belangrijkste besluit is echter dat er nog veel uitdagingen zijn. Dankzij de discussie over partnership kwamen vele vragen, die we als ontwikkelingsorganisatie uit het Noorden dikwijls aan onze partners in het Zuiden stellen, als een boemerang terug. Wat hebben wij aan onze partners te bieden? Bieden wij hen voldoende informatie over onze werking? Zijn we echt bereid om de verantwoordelijkheid te delen tussen Noord en Zuid?

Er is nog werk aan de winkel maar het loont de moeite. Het is enkel de wederzijdse solidariteit tussen Noord en Zuid die een uitzicht biedt op het omkeren van de ongelijke machtsrelaties die onze wereld bedreigen. De partnerontmoeting was maar een etappe in een boeiend en belangrijk proces dat nog lang niet ten einde is.

(Lees ook onze blog over de partnerontmoeting.)