Jemen: een vergeten humanitaire crisis

Op 19 maart 2015 begon de “burgeroorlog” in Jemen, een conflict waarin de sjiitische Houthi's het opnemen tegen de Jemenitische regering onder leiding van president Hadi die een coalitie aanging met onder andere Saudi-Arabië, Koeweit, de VAE, Bahrein en Qatar. Deze coalitie wordt gesteund door de Verenigde Staten.(1) De oorlog heeft gezorgd voor een gigantische humanitaire crisis die bijna compleet genegeerd wordt door de Westerse media.


De burgeroorlog

De oorsprong van het conflict begint in 2004, wanneer de Houthi's in opstand komen tegen het beleid van de overheid, eerst tegen president Saleh (die na zijn aftreden de Houthi's zal steunen in het conflict) en na het aftreden van Saleh in 2012 tegen president Hadi. De Houthi's, een sjiitische rebellengroep, protesteerden tegen het corrupte beleid van de overheid en eisten een meer representatieve overheid met ruimte voor alle politieke groeperingen. Ze zien de overheid als een marionet in handen van verschillende invloedrijke landen (doelende op o.a. de Verenigde Staten) die onverschillig staan tegenover de eisen van de bevolking. (2)

In 2014 pleegden de Houthi's een staatsgreep en namen ze de hoofdstad Sanaa in handen. Begin 2015 verkregen ze controle over het presidentieel paleis, en in maart 2015 poogden ze controle te krijgen over het hele land. Op dat moment gingen Saudi-Arabië en 8 andere Soennitische Arabische landen een coalitie aan met president Hadi, en ging ze van start met een hele reeks  luchtbombardementen met als doel de regering van president Hadi te herstellen en de Houthi's terug te fluiten. Deze coalitie kreeg logistieke en intellectuele steun van de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. (3)

Ook is de rol van Al Qaida in Jemen niet onbelangrijk. De Jemenitische overheid verklaarde hen in 2010 de oorlog, en kreeg steun van onder andere de VS en Saudi-Arabië nadat Al Qaida verschillende terroristische aanslagen pleegde en probeerde zijn greep op bepaalde delen van het land te versterken door te profiteren van de aanhoudende instabiliteit in het land.

Humanitaire crisis

Na anderhalf jaar oorlog is er nog steeds geen einde in zicht, integendeel. Het conflict loopt steeds meer uit de hand met als gevolg een gigantische humanitaire crisis. De VN stelt dat meer dan 7.270 mensen -vooral burgers- gedood en 38.280 andere gewond zijn sinds de escalatie van het conflict. Zo'n twee derde hiervan zou ten gevolge zijn van luchtaanvallen door de coalitie onder leiding van Saudi-Arabië.(4) Naar schatting 18.8 miljoen mensen, 69% van de Jemitische bevolking, heeft humanitaire hulp nodig, waarvan 10.3 miljoen zeer dringende, levensnoodzakelijke hulp. 

Sinds het begin van de burgeroorlog hebben zo'n 3.3 miljoen mensen hun thuis verlaten, waarvan 2.2 miljoen mensen nog niet zijn teruggekeerd. Ongeveer 14 miljoen mensen leven in voedselonzekerheid waarvan 7 miljoen mensen een ernstig voedseltekort ondervinden. Jemen importeert meer dan 90% van zijn voedsel, maar door een maritiem embargo ingesteld door de Saudische coalitie die bombardementen uitvoert aan verschillende havens is er een sterke vermindering van import. Doordat er ook een tekort aan import van brandstof is kunnen de watervoorraden niet onderhouden worden wat ervoor zorgt dat 14.4 miljoen mensen geen toegang meer hebben tot veilig drinkwater of sanitair. Dit zorgde voor een cholera-uitbraak. Door de burgeroorlog zijn er 14.8 miljoen mensen die geen toegang hebben tot gezondheidszorg. (5)

Het Westen medeplichtig

Zo'n 30 luchtaanvallen van de Saoudische coalitie viseerden ziekenhuizen (onder andere van Artsen Zonder Grenzen), scholen, markten en moskees. De Saoudische coalitie heeft minstens 4 types van clusterbommen gebruikt (bommen die versplinteren in tientallen of honderden kleinere bommen die verschrikkelijke letsels kunnen veroorzaken), waarvan enkele modellen in de Verenigde Staten en Brazilië zijn gefabriceerd. Ook tijdens de verschillende grondaanvallen werden er door de verschillende partijen schendingen van het internationaal recht opgemerkt die kunnen oplopen tot oorlogsmisdaden.

Ondanks sterke bewijzen die schendingen van het internationaal recht aantonen in Jemen, blijven verschillende landen wapens verkopen en transporteren naar Saudi-Arabië en de andere leden van de coalitie voor gebruik in het conflict. Ook zijn er wapens in de handen van de Houthi's en andere gewapende groepen in Jemen beland. De VS, het VK, Frankrijk, Italië, Nederland, Spanje en België (6) verkochten in 2015 voor meer dan 25 miljard aan wapens (o.a. drones, bommen en raketten) aan Saudi-Arabië. Nochtans maken velen van deze landen deel uit van de 'Arms Trade Treaty' , die het onwettig maakt om wapens te verhandelen wanneer er een groot risico is dat er serieuze schendingen van het internationaal recht plaatsvinden. (7)

Waarom? De slag om Bab-el Mandab

Aan de Jemenitische kust bevindt zich de belangrijke waterweg 'Bab el-Mandab'. Deze waterweg verbindt de Rode Zee met de Golf van Aden en bijgevolg dus ook de Middelandse Zee met de Arabische Zee en de Indische Oceaan. In 2013 passeerden hier dagelijks zo'n 3.8 miljoen olievaten per dag, omgerekend jaarlijks voor meer dan 70 miljard dollar aan olie, wat van Bab el-Mandab het op 3 na drukste oliecheckpunt ter wereld maakt. (8)

De Verenigde Staten importeren voor meer dan 35 miljard dollar olie per jaar vanuit de Perzische Golf. Deze omvat landen als Saudi-Arabië, Koeweit,Qatar, De VAE en Bahrein (allemaal leden van de coalitie). (9) Veel van deze olie passeert langs Bab el-Mandab. Al deze factoren zorgen ervoor dat de VS en zijn partners deze waterweg liever open, veilig en in de handen van Amerikaansgezinden zien. De Houthi's, die absoluut niet Amerikaansgezind zijn, controleren echter een deel van de kustlijn en namen de controle over van een belangrijke Jeminitische militaire basis langs de waterweg wat ervoor zorgde dat de olieprijzen de lucht in schoten. 

De economische belangen die spelen in Jemen en de Westerse steun aan onder andere de Saudische coalitie kunnen haast geen toeval zijn en het is duidelijk dat door alle partijen het internationaal recht wordt geschonden met als grootste slachtoffer de onschuldige Jemenitische burgers. Dit conflict heeft dringend meer internationale aandacht en steun nodig, voor de humanitaire crisis helemaal uit de hand loopt. 

 

(1)https://nl.wikipedia.org/wiki/Jemenitische_burgeroorlog_(2015)

(2)http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html 

(3)http://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423

(4)http://www.aljazeera.com/news/2016/06/key-facts-war-yemen-160607112342462.html

(5)http://www.bbc.com/news/world-middle-east-34011187

(6)http://www.standaard.be/cnt/dmf20160107_02053759

(7)https://www.amnesty.org/en/latest/news/2015/09/yemen-the-forgotten-war/

 (8)http://uk.businessinsider.com/worlds-eight-oil-chokepoints-2015-4?r=US&IR=T

(9) https://www.eia.gov/dnav/pet/pet_move_impcus_a2_nus_ep00_im0_mbbl_m.htm