Interview met Johan over de Filipijnse verkiezingen


Johan is lid van de Filipijnengroep van intal en is zelf half Filipino. Hij volgde de afgelopen verkiezingen met een nauwlettend oog en wij vragen hem naar zijn bevindingen over het resultaat.


Rodrigo Duterte heeft de presidentsverkiezingen gewonnen in de Filipijnen. Hij wordt gezien als een omstreden figuur. Wat denk jij dat de gevolgen van deze verkiezingen gaan zijn voor de Filippijnse bevolking? 

Duterte is meer dan 20 jaar burgemeester geweest van Davao City, één van de grootste steden van het land en stond daar bekend om een aanpak met een 'ijzeren hand'. Zo heeft hij op een dubieuze manier het mogelijk gemaakt om de macht in de stad te behouden voor heel lange tijd. Na zijn derde en laatste ambtstermijn is zijn dochter Sara Duterte burgemeester geworden voor één ambtstermijn, waarna hij zelf terug burgemeester werd. Zo bleef de macht over de stad binnen de familie. 

Het is merkwaardig dat hij zijn eigen privé-militie heeft. Deze gebruikt hij om criminelen koelbloedig te executeren. De kans is reëel dat zijn 'death squad', zo wordt zijn militie genoemd, zal blijven groeien en nog meer slachtoffers zal maken, dit heeft hij ook beloofd in zijn campagne. Deze death squad richt zich voornamelijk op kleine criminelen en heeft een enorme focus op de drugproblematiek. Het executeren van criminelen zonder eerlijk proces gaat natuurlijk in strijd met de mensenrechten. 

Wanneer we kijken naar de economische gevolgen voor de bevolking is het moeilijk om de toekomst in te schatten. In zijn campagne bleef Duterte hier altijd redelijk vaag over, al heeft hij wel gezegd dat hij de economie zal doen functioneren voor het volk. Dit zijn allemaal vage woorden en het kan eigenlijk alle kanten op. Wat wel gezegd moet worden is dat hij niet uit de 'superrijke' economische elite van de Filipijnen afkomstig is. Duterte had veel macht in Davao City en leeft zeker en vast niet in armoede maar dit is toch opvallend. 

Zijn kabinet is een mix van mensen die al in het kabinet zaten tijdens de termijn van Arroyo en er zouden ook verschillende militairen inzitten. Hij heeft ook de hand gereikt naar de linksen en zou ministerposten geven aan bijvoorbeeld José Maria Sison, de oprichter van de Filipijnse Communistische Partij die al sinds 1987 in ballingschap leeft in Nederland. Buiten een linkse priester die tevens zijn woordvoerder was is er nog geen andere linkse naam bekend in het kabinet al is dit allemaal nog pril.

Wat zouden de gevolgen kunnen zijn voor de activisten en verschillende mensenrechtenorganisaties?

Dat valt nog af te wachten. Tot nog toe werden de activisten hard aangepakt en werd dit gerechtvaardigd omdat ze gelinkt werden aan de gewapende tak van de Communistische partij, ook wel de New People's Army (NPA) genoemd. Het valt af te wachten of Duterte hier een vervolg aan zal breien. 

Maar ook rond deze kwestie kan het de twee kanten uitgaan. Zo was hij bijvoorbeeld tegen de repressie van de Lumads in zijn regio. De Lumads werden hard aangepakt en ze zijn gevlucht in de richting van Davao City. Duterte heeft deze mensen geholpen door ze te voorzien van eten. Of dit nu een PR stunt was of niet, dit wer door de bevolking goed onthaald.

Hoe hebben de verschillende progressieve bewegingen het gedaan in de verkiezingen?

20% van de zitjes in het parlement worden voorbehouden aan kleinere partijen via het systeem van de party-list. De kiesdrempel voor een zetel via dit systeem is 2% van de stemmen op nationaal niveau, en een maximum van 3 zetels per partij. De GABRIELA Womens Party het goed gedaan. Zij hebben één zetel gewonnen en zijn gestegen van 2 naar 3 zetels. Zo zijn ze de tweede grootste partij binnen de Party List. Bayan Muna, de partij die opkomt voor de rechten van het volk en Migrante, de partij voor Filipino's die niet in de Filipijnen wonen, halen dit keer geen zetel.

Het Party List systeem was opgezet om "gemarginaliseerde groepen" een stem te geven zoals de boeren, vrouwen, arbeiders, inheemse volkeren. Dit woord zegt al veel, gezien we spreken over het merendeel van de bevolking. Het systeem wordt ondermijnd omdat er zo veel verschillende partijen binnen de Party List beginnen ontstaan (115 om precies te zijn), en van verschillende strekking. Zo hebben de gepensioneerde legergeneraals hun eigen partij bv. en ga zo maar voort. Dit zorgt ervoor dat er een 'verdeel en heers' strategie ontstaat. Zo zijn er verschillende partijen die gecreëerd zijn door de bourgeoisie waardoor het systeem van de Party List zeer chaotisch wordt. 

Neri Colomares, voorzitter van de advocatenvereniging NUPL (Winnaar van de Human Rights Award in 2013), greep naast een zitje in de senaat ondanks meer dan 6 miljoen stemmen. In deze senaat werd de befaamde bokser Manny Paquiao wel verkozen. 

De koepel van de verschillende progressieve bewegingen heeft het, wanneer we kijken naar het totaalplaatje, goed gedaan en winnen 1 zetel in het parlement. Al moeten we er natuurlijk bij vermelden dat dit een relatief klein aandeel is binnen het parlement. 

Ferdinand 'Bongbong' Marcos Junior (zoon van de omstreden dictator Ferdinand Marcos) heeft de strijd om het vicepresidentschap nipt verloren. Hoe verklaar je de populariteit van figuren als Marcos Junior en Duterte?

Het kan nog steeds dat hij vicepresident wordt , er moeten nog enkele stemmen geteld worden vanuit het buitenland waar er een sterke aanhang is voor Marcos. De bevolking lijkt een beetje vergeten te zijn wat er in de tijd dat zijn vader aan de macht was allemaal gebeurd is. Het initiatief van de linkse koepel die opriep om niet op hem te stemmen heeft weinig uitgehaald. 

Net zoals Duterte is Marcos Junior zo populair omdat hij inspeelt op de angsten van de Filipino. Een kernthema in hun campagne was veiligheid, iets wat voor vele Filipino's zeer belangrijk is geworden. 

Ook heeft Duterte bijvoorbeeld beloofd dat hij er is voor het volk en niet tegen het volk. Hij heeft gezegd dat hij de basisbehoeftes van de gehele bevolking zal respecteren en deze ook zal inlossen. Het zal aan de volksbeweging zijn om druk te zetten dat hij deze belofte nakomt. Tevens appreciëren Filipino's een autoritaire leider. 

Er zijn nogal twijfels over het verloop van de verkiezingscampagne en of deze netjes verlopen is? Er zouden stemmen verdwenen zijn… Is deze twijfel correct?

Om te mogen stemmen moet je je eerst registreren. Dit is voor velen een drempel. Er is ook geen stemplicht. Daarnaast is er de massale corruptie, zeker in verkiezingstijd, waar stemmen gewoon worden gekocht. De linkse bewegingen hebben ook geen budget om meer propaganda te maken waardoor ze zwakker blijven en de weg open ligt voor de partijen en presidentskandidaten met meer budget. Helemaal democratisch kan je de verkiezingen in de Filipijnen dus niet noemen.