Hoe het klimaat een moordenaar wordt

foto: Marion - CCO Public Domain

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) verwacht dat de klimaatverandering tussen 2030 en 2050 250 000 doden per jaar meer zal veroorzaken als gevolg van ondervoeding, malaria, diarree en stress door warmte. Sociale bewegingen worden steeds talrijker en hebben meer kans om zich overal ter wereld te mobiliseren om druk te zetten op onze regeringen en hun duurzame oplossingen voor te stellen.


Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) doodt klimaatverandering ieder jaar gemiddeld 140 000 mensen en richt het schade toe aan het milieu, de gezondheid, het voedsel, water en woningen. Zo wordt het klimaat zelf een moordenaar.

Van natuurramp tot honger

Het aantal klimaatrampen is de voorbije 30 jaar verdrievoudigd. De effecten laten zich voornamelijk voelen in het Zuiden, supertyfonen zijn daar een bewijs van. Maar de klimaatverandering toont zich ook in het Noorden. Tijdens de hittegolf in Europa in 2003 werden er 70 000 meer overlijdens vastgesteld. Overstromingen komen steeds vaker voor en worden heviger. Ze vervuilen zoetwaterbronnen en vergroten het risico op ziektes die overdraagbaar zijn via water. Ze hebben ook meer directe gevolgen zoals verdrinkingen, fysieke letsels en elektrocuties.

In 2011 werd er in heel de wereld 532 miljoen dollar besteed aan voorbereiding en preventie van natuurrampen. Er werd ook 19,4 miljard dollar uitgegeven aan de gevolgen ervan. Er werd met andere woorden 40 maal zoveel uitgegeven aan het genezen dan aan het vermijden van rampen.

Dit zal in de toekomst niet veranderen. Het IPCC (International Panel on Climate Change) voorspelt dat wanneer er niets verandert aan de CO2-uitstoot de laaggelegen landen het eerst getroffen zullen worden door extreme klimaatgebeurtenissen. Deze gebeurtenissen zullen steeds groter en heviger worden en zullen negatieve effecten hebben op de voedselzekerheid. Dat komt omdat de landbouw verwoest wordt en de massale vismigraties richting hogere gebieden zullen toenemen. Tropische landen zullen zo deze bron van voedsel en inkomsten verliezen. Volgens het IPCC betekent dit dat de behaalde successen in de strijd tegen honger zullen teruggedraaid worden: studies voorspellen tegen 2050 een toename van 49 miljoen (11%) mensen die honger lijden. Kinderen jonger dan 5 jaar in ontwikkelingslanden zullen het hardst getroffen worden.

De aarde heeft dorst

Zoet water is essentieel voor de gezondheid en het behoud van ecosystemen die instaan voor ons voedsel en andere levensbelangrijke goederen en diensten. Ongeveer 2,5 % van het water op aarde is zoet water. Dit deel, dat op zich al erg kwetsbaar is, is grotendeels ontoegankelijk omdat het voornamelijk opgeslagen is in de vorm van ijs of grondwater.

Nochtans zal volgens het IPCC “het aandeel van de wereldbevolking dat te kampen heeft met droogtes of grote overstromingen groeien naarmate het niveau van de opwarming van de aarde in de 21ste eeuw stijgt”. Het is zelfs waarschijnlijk dat de opwarming van de aarde tegen 2090 de luchtstromen zodanig zal verstoren dat de door droogtes getroffen gebieden zullen uitbreiden, het aantal extreme droogtes zal verdubbelen en bovendien gemiddeld zes keer zo lang zal aanhouden. In de droge subtropische gebieden zal het verminderen van het oppervlakte- en grondwater ook gepaard gaan met een daling van de kwaliteit ervan.

Wereldwijd worden nu al 4 op de 10 mensen getroffen door watertekort. De slechte waterkwaliteit en het tekort eraan kan zowel de gezondheid als de hygiëne in gevaar brengen. Dit verhoogt eveneens het risico op diarree, wat ongeveer 2,2 miljoen mensen per jaar doodt, trachoom (een ooginfectie die blindheid kan veroorzaken) en andere ziektes.

Besmettelijke ziektes en epidemieën

Veel ziektes zijn gevoelig aan klimaatwisselingen. Het is heel aannemelijk dat een temperatuursverhoging een migratie van tropische ziektes naar Europa zou vergemakkelijken. En dat is niet alles.

Vormen van diarree (2 miljoen doden per jaar) zijn afhankelijk van de seizoenen en komen vaker voor in de regenseizoenen. Een grotere klimaatinstabiliteit zou deze vormen dus kunnen doen toenemen. De WHO heeft berekend dat ziektes gerelateerd aan diarree in sommige gebieden met 10% zullen toenemen tegen 2030. Dit zal onder meer het gevolg zijn van een watertekort dat mensen zal dwingen hetzelfde water te gaan hergebruiken voor verschillende doeleinden (wassen, koken, drinken).

Het aantal gevallen van malaria (1 miljoen doden per jaar) en dengue (knokkelkoorts; 15 000 overlijdens per jaar) zal toenemen doordat de overvloedige moessonregens, de warmte en de hoge luchtvochtigheid een grote invloed hebben op de voortplanting en het overleven van de muggen.

Braziliaanse onderzoekers uit Rio de Janeiro hebben een studie gepubliceerd in het tijdschrift Cuadernos de Salud Publica, waarin ze aantonen dat een temperatuursverhoging van één graad tijdens één maand het aantal gevallen van dengue de maand daarop doet toenemen met 45%. 10 mm meer regen zorgt voor een toename van 6%.

Een studie over Bangladesh, gepubliceerd in Science (1996), leert dat de opwarming van het zeewater uitbraken van cholera-epidemieën vergemakkelijkt.

Klimaatvluchtelingen

Het aantal mensen dat in extreme armoede leeft zou in 2050 kunnen groeien tot 3 miljard indien er geen gecoördineerde globale actie komt om klimaatrampen te vermijden. Het aantal klimaatvluchtelingen zou tegen 2050 kunnen aangroeien tot 200 miljoen. Een stijging van het zeewater en een stijgend aantal extreme klimaatgebeurtenissen zullen woningen, medische voorzieningen en andere levensbelangrijke diensten vernielen. Meer dan de helft van de wereldbevolking woont op minder dan 60 km van de zee, waardoor er veel mensen zullen moeten verhuizen, wat ook tot meer gezondheidsrisico’s zal leiden, gaande van mentale gezondheid tot overdraagbare ziektes.

Tijd voor actie

De WHO schat dat de kosten van directe schade op de gezondheid in 2030 (kosten op sectoren die bepalend zijn voor de gezondheid –zoals landbouw, water en sanitatie- niet inbegrepen) tussen de 2 en de 4 miljard dollar per jaar zullen bedragen.

Uitstellen wat we vandaag kunnen doen, zal ons uiteindelijk veel meer kosten. Overal ter wereld zetten sociale bewegingen onze overheden onder druk om ambitieuze engagementen aan te gaan in de strijd tegen klimaatverandering. Ze stellen aan het huidige economische systeem ook duurzame alternatieven voor. Zomaar de belangen van de multinationals volgen en de sociale bewegingen negeren, zal leiden tot onherstelbare schade aan het klimaat en de gezondheid van mensen overal ter wereld. Onze overheden hebben een keuze en het is hoog tijd dat ze het belang van de meerderheid volgen.

Artikel overgenomen van www.g3w.be