Hoe is de situatie vandaag in Syrië ?

Syrische muzikanten spelen in Palmyra op 5 maart, nadat de site herwonnen is op IS (foto : journalist Maher Al- Mounes)

We praten met Lina. Lina is een Syrische die al enige tijd in België woont. Ze werkte 7 jaar als vrijwilligster voor het Syrische Rode Kruis (de Rode Halve Maan), en volgt de situatie in haar land op de voet. We namen met haar een interview af.


Sinds Aleppo horen we niet meer zo veel over Syrië in de media. Hoe is de situatie nu in het land?

Lina. In Aleppo zelf is de oorlog gestopt. De mensen beginnen vanuit andere Syrische steden zelfs opnieuw naar de stad af te reizen om de citadel te bezoeken. Het Syrische leger heeft ook de controle teruggewonnen over het platteland ten oosten van Aleppo en belangrijke waterbronnen heroverd op IS.

Elders is de situatie bijna niet veranderd. De frontlinies tussen de strijdende partijen blijven dezelfde. Damascus wordt nog altijd geteisterd door granaatbommen van het FSA, ofwel het Vrije Syrische Leger, Ahrar al-Sham, Al-Nusra, dat is de Syrische tak van Al-Qaeda, en andere groepen. Het is minder erg dan vroeger, maar het geweld flakkert altijd weer op als ze een politiek signaal willen uitsturen naar de Syrische regering.

De stad Idleb ten zuidwesten van Aleppo is een andere uitvalsbasis van verschillende fracties. Veel strijders die voorheen actief waren in de provincie Damascus, zijn daarheen gebracht. Op het platteland rond Daraa, in het zuiden van het land aan de grens met Israël, is er ook niet veel veranderd. De oude stad Palmyra is op IS heroverd door het Syrische leger (SAA). IS blijft de stad Raqqa in het Oosten van Syrië als uitvalsbasis gebruiken. Daar zijn momenteel Syrische, Turkse en VS-troepen aan het vechten.

In het noorden van Syrië blijven de spanningen oplopen. De Koerden hebben daar en rond Rojava een autonome zone gecreëerd, zeer tegen de zin van Turkije. Turkije viel vorige zomer het noorden van Syrië binnen en heeft een belangrijk grensgebied bezet. Zogezegd om te vechten tegen IS, maar in feite viseren ze vooral de Koerdische YPG.

Om het nog complexer te maken hebben de VS opnieuw troepen en wapens gestuurd naar de regio. Zij steunen weer andere krachten. Wat doen zij daar? Turkije heeft van niemand een mandaat gekregen om een deel van ons land te bezetten. Dat gaat volledig in tegen het internationaal recht. Ook andere landen, waaronder België, bezondigen zich aan het internationaal recht en bombarderen zonder mandaat van de VN. Het is alsof verschillende landen hun conflict op ons grondgebied uitvechten, en de Syrische bevolking betaalt er de prijs voor.

Er lopen momenteel vredesgesprekken. Wat is daar de stand van zaken?

Lina. Rusland en Turkije hebben een staakt-het-vuren bemiddeld tussen de Syrische regering en verschillende gewapende oppositiegroepen. In januari zijn ze gesprekken gestart, waar ook Iran aan deelneemt. Het idee is een 'trilateraal' mechanisme in het leven te roepen, dat op het staakt-het-vuren toeziet. De gesprekken werden al twee maal gehouden in Astana. Een volgende gespreksronde is gepland voor deze maand.

In Geneve lopen VN-vredesonderhandelingen tussen de Syrische regering en de oppositiegroepen, onder leiding van speciaal VN-gezant Staffan de Mistura, op basis van VN-Veiligheidsresolutie 2254. De eerste drie gespreksrondes liepen wat stroef, maar in de vierde gespreksronde kunnen we toch spreken van een kleine doorbraak. Niemand is opgestapt en dat is op zich al een overwinning. Bovendien is er ook een stap vooruit gezet over de manier van werken, waar in de vorige ronde geen akkoord over kon worden bereikt. Er zijn nu vier werkgroepen opgericht die elk een werkplan opstellen over de toepassing van VN-resolutie 2254: over het bestuur, de Grondwet en verkiezingen. Een vierde groep werd door de Syrische regering toegevoegd en die gaat over de strijd tegen terrorisme. De volgende gespreksronde vindt plaats eind maart, begin april.

Hoe is de humanitaire toestand nu in Syrië? Heb je nog contact met je vroegere collega’s van het Syrische Rode Kruis?

Lina. Ik heb zeven jaar als vrijwilligster gewerkt voor het Syrische Rode Kruis. In die tijd werd er veel geïnvesteerd in capaciteitsversterking van de hulp bij rampen en heropbouw, zowel op materieel vlak als op vlak van vormingen voor de vrijwilligers. Wij waren erkend als de enige professionele ngo op vlak van noodhulp. Zo waren wij verantwoordelijk voor het zoeken van onderdak en bijstand voor vluchtelingen uit Irak in 2003 en van Libanezen in 2006. Sommige van mijn vroegere collega's werken er nog altijd en via hen weet ik welke zware taken het Rode Kruis op zich neemt in de huidige crisis. De sterkte van het Syrische Rode Kruis is hun gedragsregel: die verbiedt hun vrijwilligers kant te kiezen of hulp te bieden op basis van politieke of sectaire voorkeuren. Na zo’n moeilijk conflict dat al 6 jaar bezig is, heeft het Syrische Rode Kruis nog steeds het vertrouwen van de verschillende strijdende partijen en hebben ze toegang tot al de gebieden die getroffen zijn door het conflict. Ze zorgen niet alleen voor voedsel, onderdak en basisgezondheidsdiensten, ze helpen ook watervoorzieningen te herstellen, ze helpen met evacuaties in oorlogsgebied, met de uitwisseling van ontvoerde mensen, ze begeleiden VN-konvooien, droppen voedsel in belegerde gebieden en ze ondersteunen levensonderhoudsprojecten voor gevluchte gezinnen. Ze bieden nu 556 woningen aan en organiseren volkskeukens voor 9.400 gezinnen.

Hoe zie je de toekomst?

Lina. Die is moeilijk te voorspellen. Op dit moment zijn er op het terrein militaire spanningen die het diplomatiek proces voor een politieke oplossing van het conflict bedreigen en zelfs echt verstoren. Deze spanningen worden veroorzaakt door verschillende regionale en internationale spelers. Vooral door de Verenigde Staten die zopas grondtroepen hebben gestuurd, zonder toelating van de Syrische autoriteiten of de VN, zelfs zonder goedkeuring van het Congres in de Verenigde Staten zelf.

Voor mij ligt de uitweg voor het conflict in het lopende politiek proces onder begeleiding van de VN. Al onze diplomatieke krachten moeten dat proces steunen en de verschillende groepen aanzetten om mee te onderhandelen opdat de VN-resolutie kan worden uitgevoerd.

Op humanitair vlak moeten we Syriërs die de oorlog en de verschrikkelijke gevolgen ervan ontvluchten opvangen op een menswaardige manier met onderdak en de bijstand die ze nodig hebben.