TTIP : Het wereldwijde neoliberale offensief tegen het volk


TTIP, TPP, CETA, TISA , .. dezelfde strijd! 2016 kan het jaar worden waar we de invoering van een gigantische vrije handelsmarkt kunnen zien dat het neoliberale model ons zou opleggen als enige mogelijke keuze voor de gehele wereldbevolking.


Vandaag kunnen we één iets vieren : het is moeilijk om iemand te ontmoeten in ons land die nog nooit gehoord heeft van TTIP, TAFTA of simpelweg het Trans-Atlantisch handelsakkoord. Dit hebben we te danken aan wat honderden activisten hebben ondernomen. Zij hebben ervoor gezorgd wat meer duidelijkheid te scheppen in de twijfel die de Europese onderhandelaars hebben gezaaid. Onlangs onthulde Greenpeace twee derde van de teksten waarin de posities van de twee kampen van de onderhandelingen staan (de dertiende onderhandelingsronde eindigde eind april) , deze bevestigde de kritiek van de verschillende verenigingen die betrokken zijn in de strijd tegen het verdrag. De dreiging is nu zeer duidelijk zichtbaar en wordt nu ook duidelijk opgemerkt. Om de woorden van de Europese Commissaris van handel Cecilia Malmström(1) te citeren: “ De tijden waar we met een overeenkomst naar de mensen gingen waarop ze antwoordden dat het voor hun allemaal oké was is voorbij”. “Mensen willen betrokken worden. Ze willen transparantie”.(2) We voelen nog steeds een zweem van teleurstelling bij haar wiens 'mandaat niet van het volk komt '(3)

                                                     

Een verdrag kan andere verdragen verbergen

Het gevaar is opgemerkt maar het is niet alleen. In zijn schaduw loert er een ander  vrijhandelsakkoord, afwachtend tot haar tijd is gekomen. CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement) ("alomvattend economisch en commercieel akkoord") is een vrijhandelsakkoord tussen de EU en Canada. De tekst werd ondertekend in september 2014. De ratificatie wordt later dit jaar verwacht. Over dit verdrag werd veel minder gesproken, waarschijnlijk omdat het geen directe betrekking heeft op de Verenigde Staten. Maar de kritiek die men heeft op TTIP kan ook CETA worden verweten. Zoals het befaamde private arbitragemechanisme ISDS (Investor-State Dispute Settlement), ondanks een herschikkende component die men op 29 februari er aan heeft toegewijd. (4) 

Om je geheugen op te frissen : dit is een dubieuze voorziening in internationale handelsverdragen en internationale investeringsovereenkomsten die de investeerder het recht geeft om zelfstandig een arbitragezaak tegen een vreemde overheid aan te spannen. Velen zien in deze overeenkomst een discrete comeback van de internationale Anti-Counterfeiting overeenkomst die beter bekend is onder het Engelse acroniem ACTA. De goedkeuring hiervan werd tegengehouden in 2012 dankzij een massale mobilisatie van het maatschappelijk middenveld omwille van verschillende schendingen van de individuele vrijheden, vooral op het internet. De Europese Unie heeft dit akkoord uiteindelijk afgewezen, maar zonder er echt afstand van te nemen. Bovendien is Canada gekoppeld aan de VS, net als aan Mexico, door een andere handelsovereenkomst sinds 1984: 'NAFTA'. CETA kan hierdoor dienen als een Trojaans paard voor de Amerikaanse multinationals via hun Canadese dochterondernemingen. 

                                          

Tegenkanting vanuit Wallonië tegenover CETA?

Waals minister-president Paul Magnette heeft zich aangesloten bij een resolutie in het Waals Parlement van de PS, zijn eigen partij, met Ecolo en CDH, de Franstalige christendemocraten tegen CETA. 

Deze beslissing is niet vrijblijvend. Sinds de laatste staatshervorming moeten Europese verdragen door alle federale en regionale parlementen worden geratificeerd om geldig te zijn. (Ratificatie gebeurt door de goedkeuring van de verdragstekst bij meerderheidsstemming. De tekst kan echter niet worden geamendeerd, zoals bij het normale wetgevende werk. Vandaar de specifieke term 'ratificatie'.)

Echter zijn de voorzorgsmaatregelen van het Waals parlement waarschijnlijk totaal overbodig omdat de Europese leiders op dit moment bezig zijn met de voorbereiding van de 'tijdelijke' uitvoering van CETA. 

Dit betekent dat 95% van de overeenkomst in werking treedt zodra 15 van de 28 regeringen van de lidstaten de overeenkomst hebben onderschreven. Zodra de overeenkomst tijdelijk van toepassing verklaard wordt, zou de overeenkomst van kracht blijven voor onbepaalde tijd zonder te worden besproken door de parlementen, aangezien er geen deadline zou zijn ten aanzien van de stemming door de nationale parlementen. Dit zorgt ervoor dat noch het Europees parlement, noch de nationale parlementen zouden moeten instemmen met de inwerkingtreding van CETA. 

Op hetzelfde moment, maar nog zeer discreet: TISA (Trade in Services Agreement), een akkoord over de handel in Diensten. Over dit akkoord wordt onderhandeld sinds 2014 door de 28 landen van de Europese Unie en 22 andere landen zoals de Verenigde Staten, Canada, Australië, Japan, Colombia en Israël. Het idee is simpel : een betere export van diensten mogelijk maken, of in andere woorden deze sectoren liberaliseren. En wanneer we over diensten praten hebben we het over transport, telecommunicatie, gezondheid, musea, financiën of zelfs het onderwijs. Stel je voor dat morgen, volgens de doctrine van de vrije concurrentie die de EU zo nauw bij het hart ligt, een overheid verplicht is aan eender welke privéschool dezelfde subsidies te moeten toekennen als aan een publieke school. Dit zou het einde betekenen van de publieke scholen. 

Het gevaar komt van de oceaan

Maar een nog groter gevaar dreigt. Terwijl Amerika met haar linkerhand over de Atlantische Oceaan de Europese Unie probeert te beïnvloeden, probeert ze met haar rechterhand een dozijn landen die grenzen aan de Stille Oceaan te beïnvloeden door te onderhandelen over een ander gigantisch vrijhandelsakkoord. 

Map showing the member countries of the P-4 in green, and negotiating countries in Orange.

De geschiedenis van dit Trans-Atlantisch verdrag begint in 2008 met het eerste mandaat van president Barack Obama. Toen zijn de onderhandelingen begonnen om een nieuw handelsakkoord te sluiten met 4 lichtgewichten in de wereldeconomie die al sinds 2005 verenigd zijn in een Trans-Atlantisch economisch partnerschap. Deze 4 'lichtgewichten' zijn Nieuw-Zeeland, Chili, Brunei en Singapore. Op het eind van 2008 zijn Australië, Vietnam en Peru mee in de dans gesprongen in de onderhandelingen. In 2012 kwamen hier ook Canada en Mexico bij en in 2013 Japan, één van de belangrijkste handelspartners van de Verenigde Staten. Het bewuste verdrag betreft nu dus 800 miljoen mensen en 40% van het mondiale BBP wat het de grootste vrijhandelszone ter wereld maakt.

De belangrijkste doelen van dit partnerschap zijn : economisch herstel, het scheppen van werkgelegenheid, een stijging van export, economische groei, gezondheid en geluk, en niet te vergeten de onvermijdelijke versterking van de relaties tussen de 'landen die gemeenschappelijke waarden delen zoals vrijheid, democratie, de fundamentele mensenrechten en de rechtstaat. (5) We zullen u de details besparen. Alle verdragen van dit genre worden op deze manier 'verkocht' aan het volk.

Net zoals TTIP (6) heeft dit verdrag als doel de handelsbarrières te minimaliseren voor handel en investeringen tussen de ondertekende landen, met andere woorden, om de handelsgrenzen te verwijderen. Net zoals bij TTIP werden de onderhandelingen gevoerd achter de schermen zonder weet van de bevolking. De grootste multinationals hadden natuurlijk wel het recht om de verschillende teksten te onderzoeken, waarschijnlijk in hun hoedanigheid van experten in handel. Begrijpelijk, gezien het voornamelijk hun verdrag is. 

Een van de doelstellingen van dit verdrag is de investeringsmogeljikheden van een bedrijf uit te breiden in elk land dat het verdrag heeft ondertekend , terwijl het bedrijf de mogelijkheid behoudt om in eigen land haar producten eenvoudig te kunnen blijven verkopen en produceren. Ook op het programma: het vrije verkeer van gegevens en computerservers. Dit wordt ook wel delokalisatie genoemd van productie of diensten, zoals boekhouding en ingenieursbureaus. 

De mogelijkheden tot financiële controle zullen worden beperkt , net zoals de bescherming van werknemers of het milieu. Tegelijkertijd zal het patentrecht voor geneesmiddelen worden verlengd wat ongetwijfeld zal leiden tot hogere kosten voor patiënten. 

En om deze niet uitputtende lijst af te sluiten, wordt er ook een privé-arbitragesysteem verwacht. Een bedrijf kan dus een staat aanvallen indien de mogelijkheden om winst te genereren wordt bedreigd door een van haar beslissingen. Dit systeem staat bedrijven toe om de overheid van haar land van origine via één van haar buitenlandse filialen te dagvaarden. Zoals eerder vermeld vervagen alle grenzen en is het duidelijk dat deze bepalingen niet gemaakt zijn voor de bakker van het dorp of de kruidenierszaak op de hoek.

Het verdrag heeft dus ook zeker en vast niet als doel het creëren van jobs of het verbeteren van de arbeidsomstandigheden maar wel de vernietiging van elk obstakel dat het maken van winst in de weg staat voor multinationals. Regio's worden omgetoverd tot een ideaal speelterrein voor deze steeds groter wordende bedrijven. 

Een conservatief offensief om de westerse hegemonie te behouden

De geest waarin dit verdrag wordt onderhandeld is niet echt één van solidariteit en wederzijdse hulp, ondanks wat Obama beweerde tijdens de uitreiking van de Nobelprijs voor de vrede : ' De TTP zal de VS helpen - en niet een land als China - om aan de gedragsregels van de 21e eeuw te schrijven. 

Simpelweg, TTP zal ons leiderschap in het buitenland alleen maar versterken. (7) Niets meer dan dat. De keuze voor Zuidoost-Azië is ook niet toevallig. Dit is een economisch zeer dynamisch gebied dat groeit en bovendien in de nabijheid van China. John Seaman, een onderzoeker aan het Aziatisch Centrum in het Franse Instituut voor Internationale Betrekkingen legt uit: “Het idee achter de TTP is een actie ondernemen op lange termijn. De Verenigde Staten is bezorgd over de groeiende macht van China en het verlies van de Amerikaanse invloed op de regio. Er zijn 3 scharnierpunten in de focus naar Azië. De eerste is militair: tegen 2020 wil de VS opnieuw 60% van haar zeemacht aanwezig hebben in de Stille Oceaan. De tweede is diplomatisch: met een verhoogde aanwezigheid van de Amerikaanse president op de regionale toppen zoals die van Oost-Azië. De derde is economisch: het TPP (Trans-Pacific Partnership) is de pijler. » (8)

Dit konden we ook zien tijdens de recente 'tour' van de Amerikaanse president in Europa met name in Duitsland op 24 en 25 april, net voor de start van de dertiende ronde van de onderhandelingen over TTIP in New York. 

De speechen van Barack Obama waren gericht op drie punten: de noodzaak van de NAVO-lidstaten om hun verbintenissen na te komen inzake militaire uitgaven (voor België moeten we de aankoop van 34 nieuwe gevechtsvliegtuigen in dat kader zien (9)), het belang van een verenigde Europese Unie, en de urgentie om zo snel mogelijk een akkoord over TTIP te bereiken. 10 Deze drie punten hebben als doel het leiderschap van de VS in Zuidoost Azië te bevestigen.  

Hoewel de geschiedenis en de situatie van het Europese continent  zeer verschillend is dan die van Zuidoost-Azië, lijkt de achterliggende logica van de handelsverdragen (TPP in Zuidoost-Azië en TTIP in Europa) sterk op elkaar. Zo kan men enkele gelijkenissen vinden in het feit dat Europa een rijke regio is met veel economische kracht in de nabijheid van Rusland terwijl Zuidoost-Azië een belangrijke regio is in de nabijheid van China. Hebben de onderhandelingen meer bedoelingen dan alleen willen handelen? 

Donald Tusk gaf een deel van het antwoord in een telefoongesprek naar Barack Obama, de dag na zijn aanstelling als nieuwe president van de Europese Raad op 1 december 2014. 'Het TTIP gaat niet enkel over vrijhandel, maar is ook een uiting van ons geopolitiek partnerschap'. Volgens Tusk was dit gesprek ook een gelegenheid om het te hebben over 'de noodzaak de banden te versterken tussen de Europese Unie en de NAVO'. 11  

Denken we terug aan Hillary Clinton die TTIP beschrijft als een “economische NAVO”, of Donald Tusk die na de reusachtige protesten in Duitsland tegen het TTIP zei dat de opposanten van dit verdrag vertegenwoordigers waren van de Russische propaganda 12. Het is duidelijk dat de moraal van onze leiders er niet één is van solidariteit. 

Deze bezorgdheid ten aanzien van Rusland kwam ook weer ter sprake door Barack Obama in Londen tijdens zijn Europese ' promotietour ' - “Wij (de VS en het Verenigd Koninkrijk) moeten blijven investeren in de NAVO zodat we onze buitenlandse verplichtingen kunnen waarmaken van Afghanistan tot de Egeïsche Zee, en onze bondgenoten gerust kunnen stellen voor hun terechte bezorgdheid over de Russische agressie”. 13 Dat lijkt duidelijk. De TTP, net zoals de TTIP, zijn geen inclusieve maar offensieve operaties om op een duurzame manier het neoliberalisme op te leggen als enig economisch en handelsmodel in de betrokken regio en zijn des te gevaarlijker als ze worden opgelegd door een macht in verval die kost wat kost haar wereldhegemonie wil herstellen.

Een solidair verzet is meer dan ooit nodig

Samen hebben het TTIP en TPP betrekking op 66 % van het wereldwijde BBP en 75 % van het wereldwijde handelsvolume 14. Driekwart van de wereldhandel zou dus worden beheerst door in het geheim onderhandelde verdragen door en voor de grootste transnationale ondernemingen in de wereld. Deze ondernemingen kennen soms een grotere omzet dan het BBP van een geïndustrialiseerd land 15.  Ze missen slechts één ding: de politieke macht. En ze zijn klaar om ook dit te krijgen. Deze akkoorden leggen nieuwe regels op waardoor de ondernemingen steeds verder kunnen gaan, en steeds meer macht verkrijgen.16 

Het gebied waar de TTP invloed op zal hebben zal ook nog evolueren. Ook volgens John Seaman: “Het TTP is momenteel beperkt tot 11 landen naast de VS, maar het idee is om een regionale omgeving te creëren waaraan China zich zal moeten aanpassen. Veel andere landen zijn in volle reflectie, zoals Indonesië en Zuid-Korea. Er vindt een sneeuwbaleffect plaats: iedereen zal zich moeten uitspreken. Ook China”. Hetzelfde kan gezegd worden over het TTIP, blijkt uit de recente toetreding van Oekraïne in de vrijhandelszone van de Unie.17 James Cameron, eerste minister van Groot-Brittannië, vat de situatie heel goed samen: “We werken hard om de onderhandelingen te doen slagen omdat dit ons miljarden kan besparen in de economie en het een voorbeeld stelt voor de rest van de wereld “ 18

De menselijke samenleving is georganiseerd rond economische activiteiten en dus zullen alle beslissingen van deze verdragen een sterke invloed hebben op ons leven. De verdragen geven de kans aan multinationals om nog meer druk te leggen op de arbeidsvoorwaarden. Ze wissen de schuchtere inspanningen uit die ondernomen zijn om onze planeet te beschermen. Ze verhogen de kosten van de toegang tot de gezondheidszorg. Ze vormen alles om tot koopwaar, inclusief onze meest elementaire behoeften zoals de toegang tot water. Des te meer macht de multinationals hebben, des te minder de bevolking. En de bevolking weet dat. Kijk maar naar de massale mobilisaties: honderden duizenden mensen kwamen op straat in Auckland (Nieuw-Zeeland) bij de ondertekening van het Trans-Atlantisch verdrag. Duizenden demonstranten wierpen er wegblokages op.  In Lima in Peru kwamen op 26 februari honderden mensen voor de vijfde keer op rij op straat. Tegelijkertijd roept het burgerplatform 'Chili mejor sin TTP', waar  honderden organisaties deel van uitmaken, iedere 25ste van de maand te protesteren.  

Hetzelfde gebeurt in de westerse landen die betrokken zijn bij het TTP, het TTIP of een ander vrijhandelsakkoord. In Europa verzamelde een petitie voor de verwerping van TTIP bijna 3.3 miljoen handtekeningen.19 Op 15 oktober 2015 kwamen een 200.000 mensen op straat in de straten van Berlijn tegen het TTIP en CETA. Tijdens het bezoek van Obama aan Hannover kwamen duizenden mensen op straat. 20 En dit is slechts een greep. Over de hele wereld mobiliseren mensen zich tegen deze verdragen. 

We moeten ons geen illusies maken. Deze verdragen zullen ons allen treffen. Wij hebben in het Westen misschien meer politieke vrijheden en democratische rechten, maar zullen net zo zeer niet worden gespaard. We zitten allemaal in dezelfde boot met dezelfde vijand: de Europese werknemer ziet haar arbeidsomstandigheden verslechteren, families in Zuid-Amerika vechten tegen de vernietiging van hun leefgebied, in Vietnam werkt een kind 17 uur per dag in een koolmijn, in de VS moet een vrouw haar huis verkopen om haar ziekenhuisrekening te kunnen betalen. De wortels van het kwade zijn dezelfde:  de onverzadigbare accumulatie van winst van enkelen op kap van de uitbuiting van de natuur en de mens.  Als dusdanig moeten we allemaal deelnemen aan het verzet tegen dit beleid, want het gaat wel degelijk over een politiek beleid dat wordt gevoerd, en niet enkel over handel. En dit verzet moet globaal, verenigd en gemondialiseerd zijn. Het welzijn van iemand wordt beïnvloed door het welzijn van ons allen. Iedere tegenslag voor een volk of een persoon is een klap voor ons allemaal. Enkel wanneer we ons wereldwijd organiseren en verenigen kunnen we winnen.

Wil jij ons steunen en deelnemen aan het verzet? Word dan lid van intal! Wanneer je lid wordt van de beweging heb je de kans om je te integreren in één van onze lokale groepen die het verschil willen maken door concrete acties uit te voeren! 

Vertaling : Quinten

                                           


1: Europees Commissaris van Handel sinds 2014, nauw betrokken bij het akkoord

2: http://www.euractiv.fr/section/politique/news/le-discours-anti-ttip-domi...  

3:http://www.slate.fr/story/108271/cecilia-malmstrom-mandat-peuple-transatlantique

4: https://france.attac.org/se-mobiliser/le-grand-marche-transatlantique/article/stop-ceta?pk_campaign=Infolettre-508&pk_kwd=stop-ceta

5: extrait d’une déclaration de Shinzo Abe, premier ministre du Japon lors de la signature de l’accord http://www.courrierinternational.com/revue-de-presse/partenariat-transpa...

6: http://www.intal.be/fr/article/le-grand-marche-transatlantique

7: Extrait d’un communiqué officiel : https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2016/02/03/statement-preside...

8: Het gehele interview : http://www.la-croix.com/Economie/Monde/Le-partenariat-transpacifique-plu..., sa conclusion n’est pas vraiment dans l’esprit de ce texte.

9: http://www.intal.be/fr/article/de-waanzin-van-bommenwerpers

10: http://www.rtbf.be/info/monde/detail_le-president-obama-fait-la-promo-du...

11: http://www.europaforum.public.lu/fr/actualites/2014/12/ce-tusk-obama-pre...

12: http://www.iatp.org/blog/201506/the-geopolitics-of-ttip-who-decides-on-r...

13: http://www.telegraph.co.uk/news/2016/04/21/as-your-friend-let-me-tell-yo...

14:  https://francais.rt.com/opinions/7927-susan-george-ttip-tafta-petition

15: http://lexpansion.lexpress.fr/entreprises/ces-entreprises-plus-fortes-qu...

16: https://www.collectifstoptafta.org/l-actu/article/cooperation-reglementaire-une

17: http://www.courrierinternational.com/article/ukraine-libre-echange-kiev-rejoint-lue-et-dit-au-revoir-la-vodka-russe

18: http://www.20minutes.fr/monde/1832455-20160423-brexit-obama-invite-debat...

19: https://stop-ttip.org/fr/

20: http://www.liberation.fr/planete/2016/04/23/ttip-des-dizaines-de-millier...

Bronnen van voorbeelden van manifestaties die niet zijn geïntegreerd in het artikel :

http://www.peruthisweek.com/news-peru-march-against-tpp-protesters-108925

http://radiomundoreal.fm/8872-the-struggle-against-the-tpp-in?lang=es

https://www.google.com/url?q=http://monash.edu/news/show/child-workers-in-vietnam-face-further-exploitation&sa=U&ved=0ahUKEwiNwLTzg8PLAhUjb5oKHZfvCMAQFggFMAA&client=internal-uds-cse&usg=AFQjCNEsoP9OFMs1ImlnT1265zrYjVfugw

http://www.nytimes.com/2012/02/13/nyregion/study-finds-new-york-hospitals-flout-charity-rules.html?pagewanted=1&_r=1

http://www.gettyimages.fr/detail/photo-d'actualit%C3%A9/demonstrators-participate-in-a-protest-against-the-photo-dactualit%C3%A9/51238351418:30

 

Vertaald door: 
Quinten