Het klimaatprotocol van het Zuiden


De armste bevolkingsgroepen in het Zuiden worden het hardst getroffen door de klimaatverandering, maar hun stem wordt zelden gehoord. En het is niet dat ze geen mening hebben. In oktober 2007 stelden ze het ‘People’s Protocol on Climate Change’ op, geen ode aan de vermindering van CO2-uitstoot, maar een vurig pleidooi voor sociale en internationale rechtvaardigheid en een waarschuwing voor allesvernietigend winstbejag.


Op hol geslagen klimaat...

In de 20ste eeuw nam de gemiddelde temperatuur op aarde toe met 0,6°C, een stijging die zich de laatste duizend jaar niet heeft voorgedaan. Hittegolven, droogte en watertekort nemen toe, terwijl het zeewater opwarmt. Een klimaat dat orkanen, cyclonen en andere tropische stormen doet floreren... en slachtoffers eist.
Door het wereldwijde smelten van ijsvoorraden stijgt ook de zeespiegel. Scenario’s voorspellen voor deze eeuw alleen al een stijging tussen 9 en 88 cm met rampzalige gevolgen: het overspoelen van kustgebieden en eilanden, maar ook van landbouwgrond waardoor talloze boeren en hun familie hun bestaanszekerheid zullen verliezen.

Voedselzekerheid in het gedrang

In 2003 beleefde Europa de warmste zomer in 500 jaar. Tijdens die hittegolf kwamen 30.000 mensen om het leven door de verzengende temperaturen. Dergelijke hittegolven zullen meer regel dan uitzondering worden.
In het Zuiden zijn de seizoenen het noorden helemaal kwijt. Terwijl boeren vroeger precies wisten wanneer de tijd rijp was voor het zaaien en planten, hebben ze nu geen houvast meer. In het ene land zijn het tropische stormen, in het ander land extreme droogte die de landbouwoogsten vernielen en de voedselvoorziening in het gedrang brengen. Niet alleen hongersnood ligt op de loer, maar ook sociale onrust, conflicten en een massale migratie van klimaatvluchtelingen, op zoek naar een menswaardig bestaan.

Gunstig klimaat voor ziekteverspreiding

Ziektes die rechtstreeks samenhangen met de klimaatverandering zijn in opmars. Insecten die besmettelijke ziektes zoals malaria en dengue (knokkelkoorts) verspreiden, overleven steeds langer door de hogere temperaturen en op plaatsen waar ze vroeger niet voorkwamen. Op de Afrikaanse hoogvlakten bijvoorbeeld was het tot ver in de jaren ‘70 koud genoeg om de muggenpopulatie in de lagere gebieden binnen de perken te houden. Vandaag zwermen malariamuggen overal rond, met alle gevolgen van dien. Door de hogere temperaturen vermenigvuldigen vele bacteriën zoals Salmonella en Cholera zich ook veel sneller.

Een andere bedreiging voor de volksgezondheid is de toename van overstromingen. In de zomer van 2004 overstroomde tweederde van Bangladesh, samen met grote delen van Assam en Bihar in India. Ongeveer 50 miljoen mensen werden getroffen en duizenden kregen diarree door rioolwater dat in het drinkwater terechtkwam. Gezonde zoetwatervoorraden zullen afnemen, terwijl het gebrek aan drinkwater nu al een mondiaal probleem vormt.

Kwetsbare groepen krijgen hardste klappen

Meer dan de helft van de slachtoffers van luchtverontreiniging wonen in de derde wereld. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zou de opwarming van het klimaat op wereldschaal jaarlijks 160.000 mensenlevens eisen. Rijk en arm zullen de gevolgen voelen, maar ontwikkelingslanden zullen de hardste klappen krijgen, terwijl net zij al kampen met water- en voedseltekorten. De gevolgen van ondervoeding, diarree en malaria door hogere temperaturen, droogte en overstromingen zijn vooral voor kinderen een dodelijke cocktail.

Oorzaak?

Honderdduizenden jaren lang heeft het klimaat het leven van de mens beheerst. Paradoxaal genoeg is het nu de mens die het klimaat beïnvloedt. Door toedoen van de mens is de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer aanzienlijk toegenomen, met de opwarming van de aarde tot gevolg. De meest gevaarlijke stijging is die van CO2-uitstoot door toenemende verbranding van fossiele brandstoffen voor industrie, handel, transport en militaire doeleinden.

Onze planeet beleeft een klimaatcrisis die fatale proporties aanneemt en drastische actie vereist, maar pogingen tot een heldendaad om onze planeet te redden, lijken tot nu toe inefficiënt. De doelstellingen van het Protocol van Kyoto om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen zullen niet gehaald worden.
Reden? Het Protocol van Kyoto erkent de werkelijke oorzaken van de klimaatverandering niet: de globalisering en het ziekelijke winstbejag van transnationale ondernemingen. Het houdt geen rekening met de basisgemeenschappen en volkeren in het Zuiden die het zwaarst lijden onder de impact van de klimaatveranderingen, maar promoot oplossingen gebaseerd op het vrijemarktdenken dat economische groei en winstvoordelen boven de noden van onze planeet en de bevolking stelt.

Terwijl een bevoorrechte elite zich te buiten gaat aan roekeloze, winstgerichte productie en buitensporige consumptie, leeft de meerderheid van mensen in onderontwikkeling en armoede. Een cynisch gegeven wanneer je bedenkt dat ’s werelds grootste transnationale ondernemingen en de machtige geïndustrialiseerde staten van vandaag zijn gebouwd op de uitbuiting van mensen en natuurlijke bronnen in het Zuiden. Daarom vraagt het Zuiden geen hulp, wel een gepaste en rechtvaardige compensatie.

Het antwoord van het Zuiden

Tijdens een grote klimaatconferentie in Thailand met deelnemers uit Azië en de Pacific werd in oktober 2007 het eerste ontwerp van het “People’s protocol on climate change” opgesteld. Dit protocol verwoordt de visie van gewone burgers, in het bijzonder die uit het Zuiden, die het hardst getroffen worden door de klimaatveranderingen. Hun stem en inspraak zijn essentieel om tot een verantwoord klimaatverdrag te komen. De ondertekenaars van het People's Protocol geloven immers dat de oplossingen van de klimaatcrisis niet zozeer zullen komen vanuit de hoek van zij die de grootste verantwoordelijkheid dragen, maar vanuit bewegingen en ontwikkelingen aan de basis.

Het People’s Protocol erkent sociale ongelijkheid als een diepgeworteld probleem van klimaatverandering. De grote verantwoordelijkheid van een beperkte elite staat in schril contrast met de nefaste gevolgen voor een grote en kwetsbare meerderheid. De basiswaarden die het protocol uitdraagt, zijn sociale verandering, soevereiniteit, milieubescherming, verantwoordelijkheid, participatie en empowerment.

Resoluties van het People’s Protocol on Climate Change:

  • de basisbehoeften van alle mensen moeten voorgaan op de winst van enkelen;
  • het ontwikkelingsmodel, gebaseerd op economische groei en de uitbuiting van mens en milieu, moet worden omgebogen in een democratisch en soeverein beheer van de grondstoffen;
  • winsthonger is de oorzaak van de opwarming van de aarde en structurele armoede en daarom geloven we niet dat de vrije markt een oplossing biedt;
  • klimaatverandering is geen milieuprobleem, maar een probleem van sociale rechtvaardigheid, veroorzaakt door de grondstofroof door multinationals en staten uit het Noorden;
  • de rekening moet gepresenteerd worden aan de rijke landen! Eerlijk delen houdt in dat het Zuiden gecompenseerd zal worden door het Noorden;
  • we erkennen dat de CO2-uitstoot ook in het Zuiden moet verminderen, maar niet zonder te wijzen op de oorzaken: het consumptiepatroon in het Noorden dat de productie in het Zuiden grotendeels stuurt, en de roofbouw van transnationale ondernemingen op de natuurlijke rijkdommen in het Zuiden (denken we maar aan de grootschalige ontbossing).

Versterk de stem van het Zuiden en teken het protocol!
http://peoplesclimatemovement.net

Foto: People's Movement on Climate Change

Lees ook: What's at stake at the Copenhagen Climae Summit? (met zeer verhelderend filmpje!)

 

 

Klimaatchaos in het Zuiden. De slachtoffers aan het woord.

In het voorjaar van 2009 trok een filmploeg van Wereldmediatheek vzw naar Burkina Faso, Togo, Ecuador en Bangladesh om er plaatselijke 'slachtoffers' (landbouwers, vissers, veetelers,...) en 'experts' (professoren, overheidsambtenaren en ngo-medewerkers) over de impact van klimaatwijziging te interviewen, met een reeks beklijvende getuigenissen als resultaat.

'Klimaatchaos in het Zuiden' is een realisatie van Wereldmediatheek vzw, i.s.m. VODO, Oxfam-Solidariteit, Vredeseilanden, Protos, 11.11.11, CNCD, Klimaatcoalitie, intal, Greenpeace, Studio Globo, ROAPE (Burkina Faso) en VOICE (Bangladesh). Duur: 60 min. Regie: Geert De Belder. Camera: Thomas Thys. Verkoopprijs: 8 euro (+ 2 euro verzendingskosten). Verkrijgbaar bij info@intal.be.