Argentinië: Een gemeenschappelijke kreet tegen het macho geweld

En in België?


Op 19 oktober werd er in Argentinië een uur lang een algemene staking van vrouwen uitgeroepen (waaraan ook mannen deelnamen). Na de staking kwam er een monster betoging op gang in Buenos Aires en in andere grote steden van het land. In totaal werden er 400.000 deelnemers geteld.


Een gemeenschappelijke kreet tegen het macho geweld

Dit protest was anders dan anders. Er namen immers vrouwen aan deel van alle politieke partijen, arbeidsters, bedienden, ambtenaren, huispersoneel, liberale beroepen en verkozenen van het volk… Een oproep tot manifesteren die niet uitging van een partij of vakbond, maar van de maatschappij: “Ni Una Menos" 1 (Niet één minder). 

“Ni Una Menos” is “een gemeenschappelijke kreet tegen het macho geweld”. Een kreet tot het stopzetten van moorden op vrouwen. In Argentinië wordt er immers elke 30 uur een vrouw vermoord, gewoon omdat ze een vrouw is. 

De oproep werd in 2015 gelanceerd door een Groep journalisten, activisten en artiesten. De beweging groeide echter vlug uit over heel de maatschappij en ze werd omgevormd tot een collectieve campagne. 

Duizenden personen, honderden organisaties uit heel het land, scholen, militanten van alle politieke partijen vinden zich terug in “Ni Una Menos”. Ze zijn er immers allen van overtuigd dat een verandering zich snel opdringt en mogelijk is. In een minimum van tijd drong “Ni Una Menos “ zich op aan de publieke en politieke agenda.  

Het belangrijkste element dat deze actie van 19 oktober in gang zette is de verkrachting en onbeschrijflijk gruwelijke moord van Lucía Pérez, een jong meisje van 16. Toch zijn de oprichting van “Ni Una Menos”en de betoging niet het resultaat van één enkele emotiegolf, en is er evenmin sprake van een spontane reactie. Sinds 1986 wordt er elke jaar in een andere Argentijnse stad een Nationale Ontmoeting van Vrouwen (Encuentro Nacional de Mujeres2) georganiseerd. Hier debatteren duizenden deelnemers opgedeeld in verschillende ateliers over thema’s die de situatie van de vrouwen in het land aanbelangen. Tot 2007 waren er van 1.000 tot 15.000 deelnemers. Op de ontmoeting van 8 tot 10 oktober die plaats vond te Rosario liep dit aantal op tot 70.000. 

De meeting van 19 oktober werd afgesloten met enkele emotionele toespraken op het Mei-plein (Plaza de Mayo). De vrouwelijke organisatoren van “Ni Una Menos” publiceerden tevens een document in tien punten waarin ze de structurele asymmetrie van de Argentijnse maatschappij aanklagen en veranderingen eisen:

1) “Het aantal werklozen in Argentinië bedraagt 9,3 %, voor de vrouwen echter is dat 10,5 %. Vrouwen nemen 76% van de huishoudelijke taken op zich en dit onbetaald. Voor een gelijke verdeling van het werk tussen mannen en vrouwen. Voor een Staat die systemen waarborgt die vrouwen beschermen.

2) Vrouwen hebben vaak geen vast werk en doen ook meer het informele werk. Gemiddeld verdienen vrouwen 40 % minder dan mannen. Tegen de onstandvastigheid die een precaire job met zich meebrengt en bijgevolg ook geen standvastig leven waarborgt.  

3) Bij gelijke arbeid verdienen vrouwen 27 % minder dan mannen. De kloof is nog groter voor vrouwen met kinderen en voor zwakkere arbeidsters. Voor waardige en gelijke lonen. .

4) Om de 5 minuten wordt er een baby geboren bij een tienermoeder en om de 3 minuten bij een moeder jonger dan 15 jaar. 60 % van deze jonge vrouwen moeten hun studies onderbreken als ze zwanger zijn. Voor de uitvoering van de Wet op de Seksuele Opvoeding (afgeschaft door Macri). Voor het oprichten van kinderopvang voor tienermoeders en hulp bij het studeren zodat ze hun studies kunnen voortzetten.

5) Slechts de helft van de arbeidsters geniet van zwangerschapsverlof. De kersverse vader krijgt slechts twee vrije dagen. Voor een gedeeld ouderschapsverlof zodat de zorg beter verdeeld kan worden. We hebben tevens verlof nodig als we slachtoffer worden van gender geweld dat zich voordoet in om het even welke professionele sector en op elk niveau. Daarenboven willen we meer kinderopvang en peuterklassen op de werkvloer. .

6) Politieke en syndicale representaties: we willen meer vrouwen in de instanties die bevoegd zijn voor het organiseren van werknemers. We steunen de Pariteitswet waarover zal gedebatteerd worden in het Parlement.

7) Geweldpreventie: wij willen de toepassing van de wet voor gratis juridische bijstand en de oprichting van een gespecialiseerd advocatencorps tegen macho geweld zoals gestemd in het Congres na #NiUnaMenos en de toepassing van de wet 26.485 om alle geweld uit te roeien. Een budget moet voorzien worden voor deze problematiek. 

8) De Rechterlijke Macht moet geëngageerde, ernstige en creatieve antwoorden voorstellen als er geweldfeiten tegen vrouwen worden behandeld. We eisen niet dat de rechters zwaardere straffen uitspreken, we vragen dat ze vlug handelen op het ogenblik dat we geweldfeiten aanklagen. We vragen dat ze vrouwenmoorden onderzoeken als zodanig en dat alle niveaus van de Rechterlijke Macht beter geïnformeerd zouden worden over de gender thematiek. We zeggen NEEN tegen de gedwongen rekwalificatie van de klachten over seksueel geweld en het gebruik van het Syndroom van het Ouderverwantschap. 

9) Legale abortus, zeker en gratis: elke dag plegen 1200 vrouwen een clandestiene abortus in omstandigheden die hun gezondheid op het spel zetten. In 2014 kwamen er minstens 43 vrouwen om het leven als gevolg van een abortus uitgevoerd in gevaarlijke omstandigheden. Het Congres moet debatteren over de wet op de vrijwillige zwangerschapsonderbreking. 

10)  We hebben meer geëngageerde communicatiemiddelen nodig tegen het macho geweld. Het is dan ook fundamenteel dat er meer vrouwen zouden te zien of te horen zijn op het scherm, de radio en de dagbladen. De quota en pariteit moeten dus ook tot uiting komen in de media.

Op 3 juni 2015 op het Congresplein  te Buenos Aires en op talrijke andere plaatsen  overal in Argentinië toonden een grote menigte personen, vlaggen en stemmen dat “Ni Una Menos” niet het einde is, maar wel het begin van een nieuwe weg. 

Ni Una Menos okt 2016

Ni Una Menos, oktober 2016

Een beweging die uitzwermt

Na deze eerste manifestatie op 3 juni 2015, kreeg de beweging “Ni Una Menos” vlug navolging in heel Latijns Amerika. Van Chili tot Mexico organiseren groepen zich. 

De Argentijnse maatschappij die heel ongelijk is, wordt gekenmerkt door heel wat contrasten. Het macho gedrag viert er hoogtij. Gender geweld is banaal en wordt vaak gebanaliseerd. Abortus is verboden en er staan strenge straffen op. (Zoals in Tucumán, Belén, waar een jonge vrouw die een spontane abortus pleegde drie jaar werd opgesloten. Ze werd veroordeeld voor moord. Het Hoog Gerechtshof eiste echter haar vrijlating de voorbije maand augustus 3). Toch is deze maatschappij op verschillende punten vooruit op de onze. Zoals onder andere als het gaat over gender en over de naamkeuze. Het is ook een maatschappij die niet bang is om in beweging te komen en te betogen. Het militantisme is er springlevend.

Tijdens de drie presidentiële ambtstermijnen van Néstor en Critina Kirchner, van 2003 tot 2015, werd er in Argentinië een belangrijke vooruitgang geboekt op vlak van mensenrechten. De rijkdommen werden meer gelijkmatig verdeeld. De verkiezing van Mauricio Macri in december 2015 betekent een stilstand voor de sociale politiek. De sociale bewegingen zijn gecriminaliseerd en worden hard aangepakt. We stellen een algemene achteruitgang vast van de rechten van de burgers. Een droevig voorbeeld hiervan is de aanhouding en opsluiting van de gedeputeerde Parlasur, Milagro Sala, sinds 16 januari van dit jaar. Zij wordt zo de eerste politieke vrouwelijke gevangene van Argentinië sinds de installatie van de democratie in 1983.

Op economisch vlak zet de regering zich in de schulden en gaat ze terug naar de neoliberale recepten die het land in de jaren 90 ruïneerde en tot een faillissement leidde in 2001. In minder dan een jaar waren er meer dan 250.000 ontslagen zowel in de publieke sector als in de privé sector. Het land zet zich vast in een crisis en armoede steekt de kop op... 

En in België?

Op het eerste gezicht lijkt de conditie van de vrouwen in België beter – en is dat ook op enkele vlakken – maar het thema wordt zowel in de media als bij de publieke opinie door stilte omhuld. Immers, geweld en discriminatie tegenover vrouwen zijn ook bij ons schering en inslag. Ze worden echter niet voldoende aangekaart en aangevochten. 

Door deze mediastilte wordt er zelden de aandacht getrokken op het feit dat in ons land ongeveer 30% van de vrouwen slachtoffer zijn van geweld omdat ze vrouw zijn 4. Gender moorden worden zelden aangeklaagd als zodanig. Vrouwen als object (seksueel) treft men alom aan in de publiciteit in onze straten. Vooral kleine meisjes en vrouwen zijn het slachtoffer van opsluitingen, verkrachtingen of verdwijningen. Daarenboven zijn het vooral vrouwen die uitgesloten worden van de werkloosheid, die halftijds werken en in de armoede terecht komen. Het loon van een vrouw blijft 10% lager dan dat van een man. Als men stelt dat het verplichten van het dragen van een hoofddoek vrouwen geweld aandoet, is het verbieden ervan dit nog meer. In onze Belgische strafcode wordt abortus nog altijd als een delict beschouwd…

De organisatie, manier van actie voeren en creativiteit van “Ni Una Menos” kan ons tot voorbeeld dienen en een inspiratiebron zijn om ook hier een (re)mobilisatie te lanceren! 

¿Vamos?

http://niunamenos.com.ar/

2 http://encuentrodemujeres.com.ar

3http://www.infobae.com/politica/2016/08/16/tucuman-la-corte-suprema-ordeno-liberar-a-belen-la-joven-presa-por-un-aborto-espontaneo/

4http://www.levif.be/actualite/belgique/violences-faites-aux-femmes-des-chiffres-alarmants-en-belgique-et-en-europe/article-normal-68083.html

Vertaald door: 
Marie- Louise Somers