De herstelde diplomatieke relaties tussen de DR Congo en België, zullen niet meer die van voorheen zijn...


Al geruime tijd staan de relaties tussen België en de DR Congo onder grote spanning. Zelfs in zoverre dat het Belgische consulaat in Lubumbashi gesloten werd. Deze relatie werd recent hersteld. Sommigen zien hier persoonlijke wrijvingen tussen staatslieden als oorzaak, sommigen vinden het evident dat Belgische ministers de Congolese machtshebbers "lessen in goed bestuur" moeten leren.


Maar het is ook duidelijk dat er meer en meer (hooggeplaatste) Congolezen zijn die dit vermanende vingertje niet meer pikken en gelijkwaardige relaties eisen. Het verslag van een debat over het pas verschenen boek "Réforme au Congo, Attentes et désillusions" is hiervan een treffend voorbeeld.

"Mijnheer Decroo, u hebt het slechte paard gekozen", is de conclusie van de tussenkomst van de Congolese ambassadeur Mova Sakani, tijdens een debat ter gelegenheid van de voorstelling van het boek "Réforme au Congo, Attentes et désillusions" (1) in de Congreszaal van het Belgisch parlement op 17 september 2009. Theodore Trefon, directeur van E-CA – CRE-AC en van de sectie hedendaagse geschiedenis van het Museum van Centraal Afrika te Tervuren, verdedigde de centrale thesis van het boek tegenover een publiek van afrikanisten en Belgische exerten inzake Centraal Afrika. Volgens hem, zijn de inspanningen voor de hervorming en heropbouw van de Congolese Staat misgelopen. “Wij hebben de problemen vastgesteld, wij kennen hun oorzaak, … maar het gaat er steeds slechter aan toe”.

Het debat draaide echter uit op een krachtige weerlegging van het negativisme dat geïnspireerd wordt door paternalisme en gefrustreerd neokolonialisme dat nog al te vaak de boventoon haalt als het gaat om de Democratische Republiek Congo. De Congolese ambassadeur in België, Mova Sakani, verzette zich resoluut tegen de centrale thesis van het boek: (2)

"Bekijk de wereldkaart in 1990 en vergelijk ze met de huidige grenzen en u zult vaststellen dat er overal grote wijzigingen zijn gebeurd. Ons land heeft sindsdien meer dan tien opstanden gekend en een buitenlandse agressie. Nochtans bestaat de DRC nog altijd met dezelfde grenzen als voordien. Dit is al op zichzelf een mirakel! Onder druk van de internationale gemeenschap hebben wij de integratie van de oorlogsheren in de “regering 1+4” moeten aanvaarden. Dit was de prijs om vrede te bekomen. Ondanks dat hebben wij in 2006 de eerste democratische verkiezingen kunnen organiseren sinds 1960. Deze werden trouwens erkend door de ganse wereld. Sinds meerdere jaren kennen wij een economische opgroei van 6%.
En dit alles wuift u gewoon weg? Na twee jaar komt u al tot de conclusie dat de hervorming mislukt is. Wij hebben studies, analyses en raadgevingen nodig, en wij waarderen de inspanningen die België in dit domein realiseert. Maar als u de spot wil drijven met onze problemen, dar zijn we niet van gediend
."

Het publiek was heel actief. Een Congolees stelde de volgende vraag: “U spreekt over een partnerschap op gelijke voet. Nochtans tel ik onder de 16 co-auteurs slecht één Congolees: professor Yoka. Waarom geen gelijkaardig werk schrijven, samen, met de Congolezen?” Trefon antwoordde dat hij een oproep had gedaan voor medewerking en dat hij talrijke mails kreeg van Congolese universitairen en professoren, maar dat heel weinig van hun bijdragen konden gebruikt worden in het kader van het boek. Waarop ambassadeur Mova Sakani reageerde: "U maakt vooral een ideologisch werk en geen wetenschappelijk. U gebruikt enkel de gezichtspunten die uw aanvankelijke thesis bevestigen: “alles loopt mis in Congo”."

In de geschiedenis van de relaties tussen België en het onafhankelijke Congo hebben we twee momenten gekend waarop de Belgische verantwoordelijken klaar en duidelijk stelden: “nadien zal het zijn zoals voorheen”:

  • In juli 1960 schreef kolonel Janssen voor een publiek van jonge Congolese officieren van de Force Publique op het bord: "na de kolonisatie = voor de kolonisatie".
  • Karel De Gucht, toen hij nog minister van Buitenlandse Zaken was, herhaalde meermaals dat de verkiezingen geen grondige veranderingen met zich zouden meebrengen voor de situatie in DRC. Weinig verwonderlijk, vermits onze minister er op aandrong dat na de verkiezingen de verliezers zouden opgenomen worden in een regering van nationale eenheid. Dus ook voor hem was “na de verkiezingen= voor de verkiezingen”.

In april 2008 verklaarde President Kabila, als reactie op de provocaties van de vroegere minister van Buitenlandse Zaken, in een interview: "België moet beslissen welk soort relaties zij wil voeren met de Democratische Republiek Congo. Hetzij goede, zelfs heel goede volwassen partnerrelaties met een soevereine en onafhankelijke staat, hetzij relaties van meester tegenover slaaf”. (Le Soir, 24 april 2008). Als gevolg van de voortdurende provocaties van Karel De Gucht werden de diplomatische relaties tussen de twee landen gedurende 6 maand stopgezet.

In het voorjaar van dit jaar werden de relaties hersteld. Sinds vorige zomer heeft de DRC een nieuwe ambassadeur te Brussel, Mr. Mova Sakani. (3) De boodschap die de ambassadeur en de aanweizge Congolezen in de zaal gaven aan de wereld van deskundigen en Belgische specialisten van Centraal Afrika op 17 september was heel duidelijk: "Na deze breuk zal het niet meer zijn zoals voordien, of u dat nu aanstaat of niet".
 

Noten:
 

(1) De voorstelling werd georganiseerd door E-CA – CRE-AC, een nieuw Centrum voor Onderzoek en Expertise voor Centraal Afrika. Het werd gesticht in november 2006 en bundelt de verschillende initiatieven in België m.b.t. Centraal Afrika. De lijst van de stichters is indrukwekkend, ze bevat zowel de Belgische staat, het Museum voor Centraal Afrika van Tervuren, de kamer van koophandel voor België-Luxemburg en Afrika en de Caraiben, evenals het CNCD/11.11.11... Kortom, de ganse wereld van Afrikaanse deskundigen en Afrikanisten uit België. De voorzitter ervan is Herman Decroo, vice-voorzitter is Armand De Decker. http://www.eca-creac.eu
(2) De ambassadeur Mova Sakani schreef op korte tijd een antwoord op het boek uitgegeven bij “L'Harmattan” Men kan het daar ook bestellen. http://www.harmattan.fr
(3) Mova Sakani (47 jaar) was gedurende de jaren 80 een activist voor de mensenrechten onder Mobutu en de vroegere vice-president van ASADHO in Katanga. Hij voegt zich bij het AFDL korte tijd na de oprichting van deze beweging. Hij speelt een zeer belangrijke rol in het Strategiecomité en binnen de Nationale Leiding. Hij was ook lid van Het Nationale Bestuur van de Comités de Pouvoir Populaires. Hij werd Minister van het Transport en van Communicatie vanaf mei 1997 tot januari 1999, Ambassadeur van de Democratische Republiek Kongo te Moskou bij de Russische Federatie vanaf januari 1999 tot september 2000. Minister van Transport en communicaties van september tot november 2000. Hij werd Minister van de Grondbelastingen, Milieu en Toeristische ontwikkeling. Vice-minister van Buitenlandse Zaken, Minister van de Inlichtingen en Woordvoerder van de Regering en eindelijk Raadgever bij de Raadsvergadering van de RVA (Regie van de Luchtwegen) vooraleer hij ambassadeur wordt van de DRC in België.
Mova Sakani is getrouwd en vader van vijf kinderen. Hij verkreeg een licentie in internationale relaties bij de universiteit van Lubumbashi in 1988. Hij was studiebegeleider in dezelfde universiteit. In september 2008, verdedigde hij zijn doctoraatthesis over de evolutie van de internationale relaties sinds het einde van de koude oorlog. http://fr.wikipedia.org/wiki/Mova_Sakanyi

Vertaald door: 
Monique Crock