De herdenking van WOI leert ons veel over het ontstaan en ontmantelen van broeihaarden van extremisme

Het verbaast me hoe eenzijdig het aanvaarden van gewelddadige aanslagen afgekeurd wordt. En hoe eenzijdig het bekeken wordt als iets typisch aan islam of moslims. Hoewel ik zeker niet het afkeuren van die aanvaarding van geweld op zich wil terecht wijzen. Noch het afkeuren van gewelddadige aanslagen, helemaal niet. In tegendeel, iedereen zou dat moeten doen, altijd. Maar daar zit de val nu net in.

Aanslagen plegen is helemaal niet moeilijk in deze moderne tijd van technologie en internationaal verkeer. Moesten islam of moslims werkelijk zo’n onontkoombaar gevaar zijn dan waren er bijna geen westerse niet-moslims meer over en zou Europa niet meer bestaan. Laat me duidelijk zijn, het afkeuren van aanslagen is vele malen groter onder moslims dan de halfslachtige vergoelijking.

Ten eerste is er altijd een verschil is tussen geweld (soms) gerechtigd vinden en dat ook financieel of materieel ondersteunen, of zelfs uitvoeren. Niet dat het eerste wel goed te praten valt, in tegendeel, maar toch, er is een verschil tussen je frustraties op een foute en verwrongen manier uiten versus het uitvoeren van geweld. Het westen is momenteel in de ban van de soms halfslachtige goedkeuring of begrip onder moslims rond aanslagen. Op zich is dat heel erg goed, je hoort verontwaardigd te zijn over en tegenkanting te bieden tegen goedkeuring van geweld. Alleen is de eenzijdigheid waarmee dit gebeurd even pijnlijk om aan te zien als die verantwoording van geweld. Dat dit plaatsvind in een Europese of westerse cultuur die zich doorgaans als voorbeeld ziet voor de buitenwereld, goed onderwijs - persvrijheid - vlotte toegang tot de wereld via internet - waarden als mensenrechten - een degelijke rechtspraak, maakt het eigenlijk nog pijnlijker.

Wanneer je de vraag zou stellen aan christenen, joden of atheïsten of zij (soms) geweld goedkeuren tegenover moslims of islamitische instellingen, verkrijg je op z'n minst evenveel positieve antwoorden als bij de halfslachtige verantwoording van geweld bij moslims. Het volstaat gewoon maar eens rondom je heen te kijken en horen naar de reacties op de aanslag in Parijs. Of los daarvan wat de doorsnee mening is over de aanpak van moslimextremisme: evenveel geweld en zonder onderscheid tussen extremisten en niet-extremisten. Of van waar komen de talrijke oorlogen in het Midden-Oosten waarin het westen een niet te onderschatten verantwoordelijkheid draagt, en waarover toch geen kritische vragen gesteld worden?

Het Midden-Oosten heeft ondertussen zo'n uitgebreide oorlogsgeschiedenis dat er momenteel een bijna ongeziene vluchtelingencrisis is volgens Human Rights Watch. Wat is de reactie daarop van het westen (christen, joods, atheïstisch)? Dat varieert doorgaans van “niet ons probleem” naar “eigen schuld” tot “gooi er nog een bommetje op”. Het is blijkbaar niet moeilijk om altijd en meteen genoeg geld te vinden om bommen en andere wapens te gebruiken. Zelfs in tijden van grote besparingen in de EU. Wanneer de vluchtelingen opgevangen moeten worden, het echte humanitaire werk, is er de ene financiële crisis na de ander. Kijk naar de onmenselijke toestanden waarin Syrische en Irakese vluchtelingen vertoeven. "Niet ons probleem", "eigen schuld", "maai ze neer". Of nog beter "maar we sturen toch bommen en wapens dus we nemen toch onze verantwoordelijkheid". Pot verwijt ketel toestanden. Dringend tijd dus om eveneens bang te worden van die minstens even talrijke westerse niet-moslims die geweld op moslims geen probleem vinden en er zelfs toe oproepen. Ook al voeren ze het niet zelf uit.

Je kan je perfect afvragen of de gebeurtenissen van woensdag in Frankrijk wel mogelijk geweest zouden zijn moest het westen niet generaties lang zo "nonchalant" hebben omgesprongen met die miljoenen mensenlevens in het Midden-Oosten door het steunen van zowat alle dictators ginder, economisch en militair, en tussendoor wat corrupte oorlogen te voeren die er voor gezorgd hebben dat de oorlogstrauma's momenteel van generatie op generatie worden doorgegeven. We hebben net in het westen de herdenking van WOI achter de rug. Honderd jaar later wordt er dus nog stilgestaan bij de gevolgen van die talrijke trauma's en complete verwoesting van de maatschappij. Hoe moeilijk en pijnlijk het was om onze landen terug op te bouwen. Om de vernietigende haat en trauma's uit onze gemeenschappen te krijgen, een noodzaak voor een gezonde maatschappij. De bevolking van het Midden-Oosten heeft, mede dankzij het westen, nooit die kans gekregen. Hoe kan daar iets of iemand goed uitkomen?

Het klopt inderdaad dat vele jihadi’s die momenteel in Syrië zitten, opgegroeid zijn in het westen. Daar zijn naast de individuele verantwoordelijkheid, drie grote sociale redenen voor:
1) Ondanks het feit dat de grote meerderheid van moslims hier Belgen of Europeanen zijn, worden zij toch niet als zodanig aanvaard. Ik hoef maar te verwijzen naar de verschillende malen dat België door de EU en de VN op de vingers is getikt vanwege racisme en/of discriminatie. En dan heb ik het niet over het verleden, racisme is nog steeds een groot structureel probleem. Uit een studie van de UA bij meer dan 11.000 scholieren bleek dat een meerderheid van kinderen met een migratieachtergrond wel erg gemotiveerd zijn om een diploma te halen, maar dat stereotiepe beelden het hen moeilijk maken. Kinderen met een Turkse of Marokkaanse achtergrond zeggen zich minder thuis te voelen op school en meer gestigmatiseerd te worden. Te lezen in krantenartikels van 28/10/2013. Dit gaat om een sector die kinderen letterlijk opleert tot volwassenen, dat kan enkel zeer trieste gevolgen als resultaat geven. Onlangs werd via internationale vergelijking door de OVSE bewezen dat migranten bijna nergens moeilijker werk vinden in Europa dan in België, en dat de situatie zelfs verslechtert. Zoals u kon lezen in de kranten op 17/11/2014. Uit ander recent onderzoek van de UGent komt men tot de vaststelling dat de ernstige discrepanties tussen de verschillende bevolkingsgroepen in ons land bij het zoeken naar een eerste job, louter te wijten zijn aan zuiver etnische verschillen. Ongeacht studieresultaten en sociale afkomst moeten allochtone jongeren vaak hun jaar overdoen en ondervinden zij sterke discriminatie op de arbeidsmarkt.
Racisme is niet relatief. Discriminatie is niet relatief.
2) Een grotere affiniteit met de regio vanwege (vroegere) familiebanden, het belang van de regio voor de islam en omdat de regio (hoofdzakelijk) bevolkt wordt door medemoslims. Dus wanneer het westen of plaatselijke dictators daar wat smerigs uithalen, zal dit sneller en harder bij moslims of Arabieren aankomen, dan voor de meerderheid van westerlingen die geen moslim of Arabier zijn. Zoals het lot van de Yazidi’s de westerse niet-moslim meer lijkt de doen, dan dat van de miljoenen andere vluchtelingen. Of hoe het lot van de weinige Israelische slachtoffers altijd het nieuws haalt, maar de dagelijkse Palestijnse slachtoffers zelden. Wanneer er op dezelfde dag van de aanslag in Parijs, ook een aanslag plaatsvond in Yemen met meer dan dertig doden, maar niet echt nieuwswaarde bleek te hebben. Of Boko Haram die vorig weekend meer dan 2000 mensen op een gruwelijke wijze vermoordde in Nigeria, wat ons ook maar weinig lijkt te doen. Moslim, niet blank, niet westers, niet belangrijk!
3) Het westen zelf roept op tot gebruik van geweld, al dan niet in de vorm van een “humanitaire interventie”. Het aantal “verzetsstrijders” onder niet-moslims in onze geschiedenis is ook niet klein. Het moet dan niet verbazen dat er moslims onder de Europeanen zijn die het gerechtvaardigd vinden om zelf de wapens op te nemen. Dat velen zich in een vormende fase van hun onafhankelijke leven bevinden, tieners-twintigers, verklaart ook het een en ander.

De Taliban is letterlijk gecreëerd geweest door het westen in zijn strijd tegen de Sovjet-Unie. Al-Qaeda, al-Nusra, ISIS en consoorten zijn zeer dikwijls opgestaan uit leiders die getraind werden door het westen. Het Vrij Syrische Leger, de bondgenoot van het westen tegen Assad, stond in het begin al bekend als extremistisch. Osama bin Laden van al-Qaeda was zeer dikke vriendjes met de Saudische koning en is praktisch opgegroeid in het Saudische koningshuis, de beste bondgenoot van het westen in het Midden-Oosten en tegelijkertijd het meest extremistische regime in de regio. Wat was de reactie op 9/11? Irak binnenvallen, volledig gebaseerd op leugens, om het vervolgens "terug te bombarderen naar het stenentijdperk". Een uitspraak die dikwijls gebruikt is geweest tegen "vijandelijke landen" en hun onschuldige bevolking. Of de duizenden onschuldigen die vermoord worden door drones, wat we gemakshalve geen oorlog noemen, en nadien het label “terrorist” krijgen om hun moord te verdoezelen. De grootschalige foltering door de CIA die maar half ontbloot is. Abu ghraib en Guantanamo Bay waarin ook onze regeringen zich schuldig maken door hun goedkeuring, ondersteuning en verdoezeling van folteren, jarenlange eenzame opsluiting, geen recht op een advocaat,.. Dikwijls zonder enige bewijslast of vorm van eerlijke rechtspraak. En dan hebben we het nog niet eens over het grote probleem van Israël gehad. Ik zou nog een hele tijd kunnen blijven doorgaan want de lijst van de westerse betrokkenheid in geweld en onderdrukking en sektarisering, louter en alleen al in het Midden-Oosten, is praktisch oneindig.

Waar was en is onze afkeer van al het geweld ginds? De afkeer van ons geweld in de naam van "humanitaire interventie"? De perfecte broeihaard voor extremisme is dus minstens evenzeer een erfenis van het westen als die van de islam, toch heb ik nog geen enkele westerse gemeenschap zich daarover horen verontschuldigen.
Wanneer je enkel oog hebt voor extremistische elementen bij de "andere", maar blind bent voor je eigen extremisme en verantwoordelijkheid bij geweld, onder welk fraai labeltje ook, dan ben je allesbehalve constructief bezig. Geen oog hebben voor de beginoorzaken maakt je medeverantwoordelijk voor het in stand houden van die vicieuze cirkel van geweld.

Als het westen, en de westerling, echt zijn eigen waarden wil respecteren en toegankelijk maken voor iedereen, dan moeten wij ons nu, dringend, bezinnen over onze eigen uitspraken en eigen handelingen. Want ja, het is inderdaad een utopie te denken dat de dreiging van geweld slechts iets tijdelijk is wanneer het Midden-Oosten momenteel zijn grootste stroom vluchtelingen, asielzoekers, staatlozen en IDP's ooit moet dragen. En nee, een oplossing tegen al dat zinloos geweld is onmogelijk zonder dat het westen, als grote medeverantwoordelijke, zijn eigen verantwoordelijkheid erkent en zijn strategie omkeert. De goedkeuring, het oogluikend toestaan en het uitvoeren van terreur, onder welk eufemisme ook, is geen kenmerk dat enkel islam en moslims toekomt.

Wanneer er nog eens gesproken wordt van een "humanitaire interventie", waarvan wapens, militairen en private ondernemingen steevast de enige ingrediënten zijn. Eis dan van uw regering dat deze minstens evenveel geld besteed aan het werkelijke humanitaire werk: opvang van de vluchtelingen, hen onderwijs en medische zorg verlenen, het beschermen van belangrijke maatschappelijke infrastructuren zoals scholen, ziekenhuizen, fabrieken, pers,.. Iets wat nooit zal gebeuren indien de maatschappij dat niet eist van zijn vertegenwoordigers. Wees even verontwaardigt bij een “humanitaire interventie” als bij de aanslag in Parijs, want de doden door onze bombardementen verdienen dit. Oorlog, in de vorm van geweld is grotendeels achterhaald. Het is perfect mogelijk om buitenlandse rekeningen te blokkeren, politieke leiders (internationaal) te vervolgen, geen dictators meer te steunen via onze olieverslaving door alternatieven te ondersteunen, onze wapenhandel aan banden te leggen,.. Wanneer daarop gereageerd wordt dat dit moeilijk is, antwoord dan dat militaire apparatuur ontwikkelen, aankopen, onderhouden en transporteren of militairen opleren, transporteren, verzorgen, ter plekke van een bed, douche en voeding te voorzien,.. ook heel wat inspanningen met zich meebrengt. Moeilijk is geen probleem, moeilijk gaat ook. De eerste bemande maanlanding vond al plaats in 1969. Ondertussen zit de ruimte vol met satellieten. Nanotechnologie is ook moeilijk. Klonen ook. Een grondwet opstellen, moeilijk. Een justitieapparaat uitwerken en onderhouden, moeilijk. Moeilijk is een excuus. Wapens en militairen en private ondernemingen verkopen als "humanitaire interventie" is ook een excuus.

Maar je kan gerust kleiner beginnen. Bekijk jouw medemens als mens.

Annelies Hendrickx, studente aan KULeuven
Lid van intal, beweging voor internationale solidariteit

No votes yet